Yazı Detayı
04 Haziran 2018 - Pazartesi 00:30 Bu yazı 317 kez okundu
 
UYKU ÖNCESİ RUTİNLERİ İÇİN STRATEJİLER
Sezin GÖREN
 
 

Uyku zamanını belirlemek:

Uyku saatini belirleyin ve bu saate ne olursa olsun sadık kalın. Uyku düzeni oturana kadar işlerinizi ve gezilerinizi bu saate göre ayarlayın. Zamanla çocuğunuzun bedeni bu saate alışacak ve kendiliğinden o saatte uyumaya uyum sağlayacaktır.  

Uyku planını birlikte oluşturmak:

Uyku öncesi rutinleri oluştururken eşinizle ve çocuğunuzu bıraktığınız kişilerle (anneanne, babaanne, teyze, hala vb. gibi) hangi stratejilerin çocuğunuz için daha uygun olacağı hakkında konuşun. Sonrasında uygun gördüğünüz ve sizin belirlediğiniz stratejileri herkesin uygulayabilmesi için küçük bir liste yapın ve bu stratejilerin düzenli bir şekilde uygulanması konusunda ısrarcı olun.

Yeni bir uyku öncesi rutini oluşturduktan sonra çocuğunuzun da bu stratejileri benimseyip uygulaması için onun da fikirlerini alın. Örneğin sizin belirlediğiniz ilk strateji diş fırçalamak sonra pijama giymek ise, “önce hangisini yapmak istersin?” gibi bir soruyla hem onu dahil etmiş olursunuz hem de uyku öncesi rutinlerinde kendisinin de payı olduğu için bu stratejileri içselleştirerek uygulama sürecini hızlandırmış olursunuz.

Daha küçük çocuklar için hareket gösteren resimli kartlar kullanarak örneğin kıyafetlerini çıkarıp pijamasını giyen çocuk veya pijama görseli, dişlerini fırçalayan çocuk veya diş macunu diş fırçası görseli, yatağında masal dinleyen çocuk görselleri gibi yeni rutini öğrenmesi ve uygulaması için eğlenceli bir hale getirebilirsiniz.

Uyku takvimi oluşturmak:

Birlikte oluşturduğunuz uyku planını bir çizelgeye dönüştürüp çocuğunuzun odasında onun da boyunun yeteceği şekilde duvara yapıştırabilirsiniz. Çizelgeyi görsel kartlar oluşturup sırasına göre belirlediğiniz her bir uyku rutinini yaptıkça çizelgeye yapıştırmak örneğin, pijama görseli, diş fırçası görseli veya kendi fırçasını çizelgeye yapıştırmak, hikaye kitabı resmi vb gibi ya da çizelgede sabit duran fotoğrafların altına tik işareti koymak, gülen yüz işareti koymak (bunları yine yapıştırabileceği şekilde yapabilirsiniz mıknatıs veya Tack-it hamur yapıştırıcıları kullanabilirsiniz) gibi eğlenceli aktiviteye dönüştürdüğünüzde çocuğunuz bu rutinleri bir oyun gibi görerek yapmak isteyecek ve size zorluk çıkarmayacaktır.

Rutinleri düzenli olarak uygulamak:

Çocuklar rutinleri severler. Ne zaman neyin yapılacağını bilmek çocukları rahatlatır. Belirsizliklerse huzursuzluk ve kaygı yaratır. Uyku öncesi rutinleri programlanıp istikrarlı bir şekilde uygulandığında çocukların uyku problemleri ciddi oranda azalacaktır. Her çocuğa uyan belirli bir uyku öncesi rutini listesi yoktur ancak genel olarak rutinleri şöyle sayabiliriz: banyo yaptırmak, diş fırçalamak, pijamaları giymek, tuvalete gitmek, masal dinlemek (siz okurken çocuğunuzun dinlemesi), resimli kitaplardan hikaye oluşturmak, gün hakkında konuşmak, şarkı/ninni söylemek, sözsüz örneğin piyano melodileri gibi şarkıları yatağında dinlemek…

Uyku öncesi rutinleri için neleri seçerseniz seçin bu sürenin çok uzun olmaması gerekir. Yani belirlediğiniz rutin planınız maksimum 30 dakika sürsün. Bittikten sonra çocuğunuzun “bir kez daha şunu yapalım” ısrarına kanmayın ve uyuması için onu ikna edin.

            Önemli Not: Her çocuğun karakteri kendine özgü olduğu için çocuğunuzun (özellikle bebeklik döneminde) kendine uygun uyku rutinini bulmanız biraz zaman alabilir. Örneğin, bir çocuk uyku öncesi rutininizdeki banyodan hemen sonra mayışırken, başka bir çocuk banyodan sonra daha çok ayılabilir. Dolayısıyla, sizin çocuğunuzun uykusunu getiren rutinleri bulmanız çok önemlidir.

Kendisini güvende hmesini sağlamak:

Uyku zamanı demek ayrılık demektir. Çocuklar kendi yataklarında yatmayı annesinden ve sevdikleri kişilerden ayrılacakları korkusu yüzünden yatmak istemezler ve yatmamak için ellerinden geleni yaparlar, resmen sabrınızı sınarlar!

Çocuğunuzun bu ayrılık hissini yoğun olarak yaşamaması için, sevdiği peluş bir oyuncak yatarken ona eşlik edebilir, sizin fotoğrafınızı yatağında görebileceği bir yere yapıştırabilirsiniz, sevdiği yumuşak bir battaniyeyi sarılması için verebilirsiniz, o gün taktığınız bir şalınızı yatarken ona verebilirsiniz böylece sizin kokunuz şala sinmiş olduğu için çocuğunuz kokunuzu alacak ve gece uyandığında ona güven veren eşyalar kendisini yalnız hmemesini sağlayacaktır.

Israrlarına sabırla aynı tavır ve cevapla tepki vermek:

Son bir kez daha sarılmak, son bir kez daha öpmek istemek, son bir kez daha masal anlatmak gibi SON’ların çocuklar için sonu yoktur. Yatağından kalkıp yanınıza her gelişinde, elinden tutarak sakince onu tekrar yatağına yatırın. Yatma saatinin geldiğini ve bunun tartışılacak bir konu olmadığını ona belirterek, bu konudaki kararlılığınızı gösterin. Her ne olursa olsun aldığınız karardan taviz vermeyin. Bir kez taviz verirseniz yaptığı davranışı pekiştirmiş olursunuz ve bu davranışı her seferinde isteklerini yaptırmak için kullanmasına neden olursunuz. Unutmayın, çocuklar çok iyi bir gözlemci, sizin neye dayanamadığınızı çok kolay bulurlar ver bunu size karşı kullanırlar.

İyi geceler günlüğü oluşturmak:

Her akşam 5-10 dakika boyunca gün içinde neler yaptığını bir kâğıda resmetmek, konu ile ilgili resimleri çıktı şeklinde alıp yapıştırabileceği bir defter tutmak, eğer çocuğunuz yazmayı biliyorsa yazmak, vücudunun ve zihninin sakinleşmesinde etkili olacaktır. 

Bu sakinlik, onu uykuya hazırlayacaktır. Ayrıca, çocuğunuzun problemlerini, korktuğu düşüncelerini veya rüyalarını resmetmek ya da yazmak geceleri kâbus görme olasılıklarını azaltır. Bunu yaparken çocuğunuzla birlikte siz de yapın ve sonunda resimleriniz hakkında konuşun böylece sizin de korkularınız ve problemleriniz olduğunu bunun normal bir süreç olduğunu algılayacaktır.

Daha sonra korkularınız ve problemlerinizle nasıl baş ettiğinizi de çocuğunuza anlatın, böylece ona rol model olmuş olacak ve baş etme becerileri kazandırmış olacaksınız.

Bu şekilde günlük tutmak hem sağ hem de sol beyni çalıştırır dolayısıyla duygular ve mantık birlikte kullanılır bu da çocuğunuzun gelişimini olumlu yönde destekler. Gün içinde yaşadıklarımızı yazdığımızda veya çizdiğimizde, yaşantılarımızı ve tecrübelerimizi yeniden hatırlıyoruz ve onları bilinçli olarak kendi içimizde çözümlemeye çalışıyoruz böylece davranışlarımızı kontrol etmek için yeni yöntemler geliştirmek için kendimize zaman tanımış oluyoruz.

Odanın ışığını loşlaştırmak:

Odanın ışığını loşlaştırmak beynin uyku için sinyal göndermesine yardımcı olur. Oda ışığı ve elektronik aletlerden yayılan yapay ışıklar uyku için gerekli olan melatonin hormonu seviyesini azalmasına sebep olur, bu durumda vücudumuzun yorgun olduğuna dair beyne uyarıcı sinyaller gitmez. Uyku rutininize dahil ettiğiniz aktivitelerin bir kısmını örneğin masal anlatmak, kitap okumak gibi mümkün olduğunca loş ışıkta yapmaya çalışın.Yatakta kısa uyku öncesi oyunları oynamak:

Yatakta uzandığınız yerde mümkünse çocuğunuzun yatağında olsun, hareket gerektirmeyen kısa oyunlar oynayabilirsiniz. Örneğin kırmızı renkli meyveleri saymak, yüzen hayvanları saymak, 2 doğru 1 yanlış söylemek vb gibi. 2 doğru 1 yanlış oyununda birisi 2 doğru 1 yanlış söyler diğer bireyler yanlış olanı oy kullanarak bulmaya çalışır. Oyun sırayla devam eder. Bu oyunu özellikle gün içinde yaptığınız aktivitelerden veya yaşadıklarınızdan oluşturabilirsiniz. Böylece çocuğunuz gün içinde neler yaptığını düşünmüş olacak ve hafızasının güçlenmesini sağlamış olacaksınız.

Aynı saate ve aynı uyku rutinlerine sadık kalmak ÇOK ÖNEMLİDİR. Araştırmalar, çocukların uyku öncesi düzenlerindeki tutarlılığın beyin gelişiminde çok kritik bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Düzenli olmayan uyku öncesi rutinine sahip olan çocuklar daha çok davranış problemleri sergilemektedir.

Unutmayın beynin ve bedenin sağlıklı büyüyebilmesi ve güçlenmesi için en az 25 yaşına kadar düzenli bir şekilde uykuya ihtiyacı vardır.                                  

                                                            Gelişim Psikolog Uzman Sezin GÖREN

 
Etiketler: UYKU, ÖNCESİ, RUTİNLERİ, İÇİN, STRATEJİLER,
Yorumlar
Haber Yazılımı