Yazı Detayı
17 Şubat 2017 - Cuma 16:46 Bu yazı 408 kez okundu
 
TÜRK MİTOLOJİSİ
Mihriban Demir
 
 

Tarihte birçok mitoloji vardır. Bunlardan en ünlüleri Yunan Mitolojisi, Slav Mitolojisi vb. Çoğu yazar bir mitolojik kitap yazdığı zaman genellikle yunan mitolojisinde seçmektedir.  Bu çoğu Türk yazarda da var. Peki neden başka milletlerin mitolojisini   benimsemeye çalışıyoruz? Neden kendi mitolojimizi hatırlayıp onunla ilgili bir şeyler yazmıyoruz? Neden Türk Mitolojisi ile ilgili kitap yazan yazar bir elin beş parmağını geçmiyor?

Belki bu sorduğum sorular size saçma gelecek. Belki Türk Mitolojisinin de ne gereği var diyeceksiniz . Sizden sadece şunu isteyeceğim. Bu yazıyı okumadan önce bir kere bu söylediklerimi ve sorduğum soruları düşünün ve ondan sonra bu yazıyı okuyun.

     Geçenlerde kitapçıda gezerken bir kitap gözüme çarptı ve bu çok ilgimi çekti. Kitabın ismi “ Biz tanrının Türk olduğu diyarlardan geldik”.* O an beynimde şimşekler çaktı sanki. Biz nasıl unutabildik kendi mitolojimizi?

       Tarih derslerinde sadece Gök Tanrıdan bahsediliyor. Ama Türk Mitolojisi sadece Gök Tanrı değil. Bu hafta da bu yazımı o yüzden seçtim. Size Türk Mitolojisinde ki tanrılardan bahsedeceğim.

  1. Akana: Ak ana sonsuz sulardan çıkıp Ülgen yaratma emrini veren ve tekrar sulara dönen tanrıçadır. Türk mitolojik görüşlerine göre Ak ana boynuzlu olarak betimlenir. Eski çağlarda Ana tanrıça heykelcikleri de boynuzlu olarak simgelenmiştir.
  2. Al Karısı: Al karısı, genellikle kırmızı siyah uzun elbise giyer. En çok sevdiği şey atların yelesini örmektir. Onu yakalamak için elbisesinin yakasına bir iğne saplamak gerekir. Lohusalara musallat olan bu kötü ruh al karısı, albastı, albis, almis, adlarıyla da anılır. Albastı iki surette görülür. Sarı albastı ve kara albastı. Sarı albastı sarışın bir kadın suretindedir. Bazen keçi ve tilki suretine de girer. Kara albastı daha ağırbaşlı, ciddi, sarı albastı hoppa ve şarlatandır
  3. Ayısıt’ın kızı: Ayızıt bir güzellik tanrıçasıdır ve yaratıcı kadın demektir. Bu anlamda Sümer ve Yunan mitlerinde İştar ve Afrodit'e benzer. Başında ak gökten ak bir kalpak, çıplak omuzlarında ak gökten bir atkı, baldırına kadar siyah bir çizme ile tarif edilir.Ayzıt güzelliğin sembolüdür.
  4. Bay-Ülgen: Bay Ülgen göğün 16. katında Altın dağda ikamet eder ve altın bir taht üzerinde oturur. Tahtı ay ve güneşin ötesindedir. Ülgen, gök cisimlerini yönetir, yağmur yağdırır, gök gürültüsü ve yıldırımları da o gönderir. Tanrı Ülgen biri ak bj8iri kara taşla gelerek ateşin nasıl yakılacağını insanlara öğretmiştir. Eliade'ya göre gök gürültüsü ve şimşek tüm mitolojilerde gök tanrının silahıdır ve yıldırımıyla vurduğu yer kutsallık kazanır. Ülgen iyilik yapmayı sever. Ülgen'in kendisi, kızları ve oğulları insan şeklindedir.
  5. Geyik Tanrıça: Göktürklerle ilgili bir mitoloji de, Göktürklerin atalarından birinin, (ki ataları kurttur) bir mağarada, ak geyik kılığına giren bir deniz tanrıçası ile ilişkisi olduğu anlatılır. Göktürkler nesillerinin kurttan geldiğini söylemekle beraber efsanelerinde dişi geyikte rol oynar. Dişi geyik bir ilahedir ve vücudundaki lekeler yıldız işaretleri olarak görülür. Dişi geyik eski Hun anlatılarında yol gösterici rolü oynar.
  6. Deniz Han: Çakır, mavi gözlü, "mavi-deniz" ve "beyaz-mavi-deniz" türünden bir kuştur. Uygur sanatında Basaman isimli alp-tanrı, kuzey yönü, Merkür (su yıldızı), su unsuru ile alakalı görülür ve bu Alp-tanrının tuğu yırtıcı hayvan kuyruklarından oluşmuş olarak resmedilirdi. Elinde tuttuğu kargı ise üç dilimlidir.
  7. Erlik Han: Erlik korkunç bir ihtiyardır. Gözleri ve kaşları kömür gibi kara, çatal sakalı dizlerine kadar uzamış, yaban domuzunun azı dişlerine benzeyen bıyığı kulakları üzerine yerleşmiş, çenesi tokmağa, boynuzları ağaç köklerine benzer. Saçları kapkara ve kıvırcıktır. Bir Şaman duasında: "bindiği kara küheylan, döşeği kara kunduz derisinden, beline kuşak yetişmez. Göz kapağı bir karış, bıyığı ve sakalı kara. Kovası kişi göğsünden, kadehi insan kafatasından, kılıcı yeşil demirden, kürek kemikleri yassı demirden, dizgini kara ipekten, kamçısı kara yılan" denmektedir.
  8. Gök Han: Türklerde kartal hükümdarlık sembolü olurken, sungur, sıklıkla tigin unvanlarında kullanılır. Kaşgari'nin büyük bir yırtıcı kuş olarak tanımladığı sungur, maviye çalan beyaz kuşlar arasındadır. Pelliot Çin'de su kuşlarını avlamakta kullanılan sungurun, "deniz mavisi" türünden olduğunu söyler. Moğollar aynı kuşa "mavi yırtıcı kuş" derler.
  9. Kara Han: Karahan göğün 17. katında oturur.Bütün tanrıların babasıdır ve oradan evrenin kaderini tayin eder.
  10. Karlık: Ülgeni kurbanın ruhuna ulaştırmada yardımcı olan tanrıdır. Suyla ile birlikte görülen ve onunkine benzeyen görevi olan bir ruhtur. İşareti dumandır.
  11. Kartal Ana: Bu Tanrıça yeniden doğuşu, ebedi hayatı, ölümsüzlüğü ve güneşin doğuşunu simgeler
  12. Kızagan Tengri: Çok kuvvetli tanrı anlamına gelir. Türk Savaş Tanrısıdır.
  13. Mengen Tengri: Mergen kelime anlamı olarak okçu nişancı anlamına gelir.Bu anlamda Mergen, Yunan mitolojisindeki Hermes'i (Merkür) anımsatır. O karanlığın güçlerini yenen tanrıdır. Çünkü her şeyi bilir ve akıllıdır.
  14. Semrük-Bürküt: Türkçe "bürküt" kartal demektir. Bakır tırnaklıdır, sağ kanadı ile güneşi, sol kanadı ile ayı kaplar. Ona gök kuşu da denir. Büyük kartallar için Bürküt kelimesi kullanılır.Çift başlı kartallar, gök direklerinin veya kayın ağacının tepesinde tasvir edilir ve tanrı Ülgen’in sembolüdür.

Bunlar benim anlatabildiğim tanrılar. Umarım bu konu hakkında sizi biraz aydınlatabilmişimdir. Şunu sakın unutmayın”BizTanrının Türk Olduğu Diyarlardan Geldik”.      

                                                                                                                  

Kaynakça: onedio.com/haber/islam-oncesi-turk-mitolojisindeki-tanri-ve-tanricalar-497473

*yazar Burhan Yılmaz

 
Etiketler: TÜRK, MİTOLOJİSİ,
Yorumlar
Haber Yazılımı