Yazı Detayı
01 Ağustos 2014 - Cuma 15:31 Bu yazı 882 kez okundu
 
STRES
Konuk Yazar
 
 

Son zamanların enlerinden stresi anlatıyoruz bu sefer. Ben değil sağ olsun Ali Zengin derlemiş bu bilgileri. Belki de hepsini bir arada bulamayacağınız bilgilendirici güzel bir yazı. Sizde kendinizi bu yazının satır aralarında bulabilirsiniz. İçerikte pek çok öneri var ama bir tanede benden. Hep yapmayı istediğiniz şeyleri yapmaya başlayın. Bir koroya katılın mesela. Müzik aleti çalmayı öğrenin. Müzik kulağım yok diyorsanız, bağ bahçe işiyle uğraşın sizde. Boyalarla oynayın.Ya da boncuk takılar yapın mesela, eldiven örmeyi öğrenin. Hanımların yaptığı el işleri, pasta börekli günleri terapidir onlar için. Çok eski tarihi olan gün oturmalarının bir terapi olduğunu hiç aklınızdan geçirmemiş miydiniz yoksa. Toplumca stresteyiz. Bazılarımız bunu abartıp depresyona bile giriyor hatta. Bizi gülümseten bir espri oldu bile bu sözler “bu gün depresyondayım bana dokunmayın” “mazeretim var asabiyim bugün abi”. Herkesin günü gönlünce güzel ve özel olsun, stresten uzak günler dilerim.

 

 

 

STRES öldürmüyor ama AİDS gibi çok ciddi bir tehlike. Neden mi? Çünkü tıpkı AİDS gibi bağışıklık sistemini zayıflatıp insanları her türlü hastalık karşısında savunmasız bırakan stres, AİDS'ten çok daha yaygın. Ve birçok hastalığın da etkisini arttıran bir illet.

Ayrıca stresten korunmak için cinsel ilişkide, kan alıp verirken dikkat etmek yeterli değil; çok ciddi bir nefis terbiyesi gerekiyor.

Uzmanlar ‘stresinizle yaşamayı öğrenmelisiniz’ derken, özel terapiler, grup çalışmaları, metotlar geliştirmeye devam ediyorlar. Özellikle büyük şehirlerin gergin havasında yaşayan insanların streslerini kontrol etmeleri gerektiği vurgulanıyor. İş yerimde huzursuzum. Evde karımla da aram iyi değil. Çok sigara içki içiyorum. Geceleri uyuyamıyorum... Stres yani!

Olur olmaz her duruma ‘stres’ deyip işin içinden çıkıyoruz.

Uzmanlara göre ‘stres tek başına bir hastalığa sebep olmuyor ama hastalıkları hızlandırıyor ve arttırıyor’ diyorlar. Mesela HIV virüsü taşıyan insanlar eğer aileleri ve çevreleri tarafından itilirlerse, strese girip diğer HİV taşıyıcılarından 2 veya 3 kere daha hızlı AİDS'e yakalanıyorlar.

Aynı şekilde, ünlü Jama dergisi (Journal of the American Medical Association) ilk kez stresle enfeksiyon hastalıkları arasındaki doğrudan ilişkiyi ortaya koydu. Stres, insanın bağışıklık sistemini dumura uğratarak bulaşıcı hastalıklara karşı savunmasız hale getiriyor.

Bu arada migren gibi, astım gibi, aşırı kilo veya hipertansiyon gibi ‘stresin doğrudan etkileri’ da cabası.

Stresin ‘modern çağın bir belası’ olduğu kesin ama bireyler üzerindeki etkileri farklı. Bir kere çevre çok önemli. Mesela gürültü, stresin bir numaralı sebebi. Ama ‘iyi kullanılırsa’ etkisi asgariye indirilebiliyor. Mesela İsveç'te havalimanlarının ‘imajı’ düzeltilince çevre halkının şikâyeti çok azalmıştı. Gürültüye tahammül eder hale gelmişlerdi.

Bir doktorun dediği gibi ‘stresin iyisi kötüsü yoktur, stresini iyi tanıyıp idare eden veya edemeyen insanlar vardır.’ Ama aynı doktor ekliyor ‘stres arttırıcı bazı durumların olduğu da doğru...’ (bakınız ‘Stres ölçeği’ tablosu)

Stresinizi, strese sebep olan sorunlarınızı, bu sorunları arttırıp eksilten dış şartları... İyi kullanmayı öğrenmek, başka çare yok.

Stresin 3 evresi

I.ALARM EVRESİ

Bir tehdit karşısında vücut derhal ‘savaşa hazırlık yapmak üzere’ harekete geçer.

1.Beyin

Stres acı duygusunu azaltır. Hafıza ve düşünme yetisi güçlenir.

2.Gözler

Daha iyi görmek için göz bebekleri küçülür.

3.Akciğerler

Oksijen tüketimi artar.

4.Karaciğer

Stoktaki glikojen şeklindeki şeker, glikoza dönüşür.

5.Kalp

Kan basıncı artar, kalp atışı hızlanır.

6.Böbreküstü bezleri

Adrenalin ve noradrenalin salgısı artar.

7.Dalak

Kaslara oksijen taşımak üzere alyuvarlar organizmaya dağılır.

8.Bağırsaklar

Hazım, enerjiyi kaslar kullansın diye, yavaşlar.

9.Saçlar

Saçlar ve vücut kılları dikilir.

II. DİRENÇ EVRESİ

Alarm evresinden bir iki dakika sonra vücut başka güçleri de devreye sokar.

10.Beyin

Beynin öğrenme ve hafıza bölümü harekete geçer.

11.Bağışıklık

Vücudun bağışıklık sistemi yavaşlar böylece enerji başka alanlarda kullanılır.

12.Karaciğer

Yağ stokları, her an hazır, yakıt haline dönüşür.

13.Böbreküstü bezleri

Korteks, metabolizmayı düzenleyen kortizol salgılar.

III. TÜKENME EVRESİ

Uzun süre kavgaya hazırlanan organizma yorulur ve ağır ağır savunma kalkanlarını indirmeye başlar.

14.Beyin

Kortizol nöronlar için öldürücü bir tehlikeye dönüşür. İnsanda yorgunluğa, sinirliliğe ve depresyona sebep olur.

15.Bağışıklık sistemi

Savunma hücrelerinin yok olması organizmayı zayıflatır ve saldırılara açık hale getirir.

16.Bağırsaklar

Bağırsak cidarı hassaslaşır.

17.Kan dolaşımı

Kan basıncının artışı ve kalp atışının hızlanışı damarların elastikiyetinin azalmasına sebep olur.

Stres ölçeği

İki Amerikalı araştırmacı 5 bin tıp dosyasını inceleyerek ve 400 kişiye sorular yönelterek, insanlarda strese sebep olan 42 olayı belirledi. Sonrada bu olayların ‘ne ölçüde strese sebep olduğu’ ölçülerek bir stres ölçeği oluşturuldu. Uzmanlar bu ölçek konusunda 3 uyarı getiriyor:

1) Bu sadece istatistik bir veridir, tıbbi bir ölçek değildir

2) Ölçek kişilerin özel psikolojik durumlarını dikkate almaz

3) Amerikalılar üzerinde yapılmış bir çalışmadır

Eşin ölümü 100

Boşanma 73

Yaralanma, hastalık 53

Evlilik 50

İşsiz kalma 47

Eşine geri dönme 45

Emeklilik 45

Hamilelik 40

Cinsel sorunlar 39

Çocuğun evden ayrılması 29

İş değişikliği 25

Taşınma 20

Uyku düzeni değişikliği 15

Stres, mekanik terimi

Türkçeye de İngilizceden gelen ‘stress’ Latince ‘stingere’ fiilinden türemiştir. ‘Sıkmak, sıkıştırmak, bağlamak’ anlamına gelir. İngiltere'de stres 18. yüzyıla kadar ‘bir şeyden yoksun kalmak, yokluğunu hissetmek, zor bir imtihan vermek’ anlamında kullanılırdı. Bu tarihten sonra mesela bir köprüye veya bir demir putrele binen yük, baskı anlamını aldı. Yakın zamanda da, metalleri deforme eden stres ‘insan ilişkilerindeki baskı, bireylerin duyduğu sıkıntı’ anlamına kullanılmaya başlandı. 

Derleyen 
Mustafa Sezgin

 

                                                  Nimet ASİLTÜRK

 
Etiketler: STRES
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Haziran 2017
Sessiz Çığlık
396 Okunma.
13 Mayıs 2016
MİHRİBAN DEMİR
2123 Okunma.
27 Ekim 2015
Sayılı günler kaldı
1051 Okunma.
04 Ekim 2015
TECRÜBE
607 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 Mayıs'ın Anlam ve Önemi
1045 Okunma.
10 Mayıs 2015
UYGAR TUTARLILIK
601 Okunma.
27 Nisan 2015
KONUMUZ OTİZM
762 Okunma.
19 Ocak 2015
Kadına yönelik şiddet
1479 Okunma.
14 Ocak 2015
ÖĞRENCİM UĞUROL BARLAS
1431 Okunma.
17 Ekim 2014
Bermuda Şeytan Üçgeni: AKP – HDP ve Çözüm Süreci
1180 Okunma.
12 Eylül 2014
Kim “Benim Kardeşim” dir.
1034 Okunma.
11 Eylül 2014
DEĞİŞEN DÜNYADA TÜRKÇENİN ÇIRPINIŞI
624 Okunma.
06 Eylül 2014
UĞUROL ÖĞRETMENİM
847 Okunma.
20 Ağustos 2014
ARADA BİR
1037 Okunma.
08 Ağustos 2014
NASİHAT
799 Okunma.
25 Temmuz 2014
Heyecanı ve enerjisi hiç bitmeyen bir halkbilimci; Uğurol Barlas
828 Okunma.
18 Temmuz 2014
HEDEFE FIRLATILAN OK OLSAYDIM
890 Okunma.
11 Temmuz 2014
BEYAZIN ÖYKÜSÜ
794 Okunma.
04 Temmuz 2014
Ülkemiz deprem ülkesi.
823 Okunma.
27 Haziran 2014
BAŞARI İÇİN KÜÇÜK SIRLAR
874 Okunma.
20 Haziran 2014
Bunları biliyor musunuz?
800 Okunma.
13 Haziran 2014
Bal Arısı Mucizesi 2
1005 Okunma.
29 Mayıs 2014
KRALİÇE ARILAR
961 Okunma.
27 Mayıs 2014
BAŞARI İÇİN KÜÇÜK SIRLAR
701 Okunma.
06 Mayıs 2014
BİR ZAMANLAR ÇOCUKTUK
734 Okunma.
19 Aralık 2012
İklimin insan üzerinde etkisine inanır mısınız?
796 Okunma.
14 Aralık 2012
ELVEDA DEMEDEN
780 Okunma.
03 Aralık 2012
Bize isim verin!
934 Okunma.
13 Kasım 2012
GAZİANTEP VE EĞİTİM
915 Okunma.
11 Kasım 2012
GÖKKUŞAĞI RENGİNDE YAŞAMIN İÇİNDEN II
707 Okunma.
06 Kasım 2012
GÖKKUŞAĞI RENGİNDE YAŞAMIN İÇİNDEN...
762 Okunma.
17 Ekim 2012
Bir devlet iki millet
892 Okunma.
29 Eylül 2012
O öğrenci bir kobay gibi incelenmeli
744 Okunma.
01 Ağustos 2012
Sen Rahat Uyu Diye
1051 Okunma.
01 Ağustos 2012
O Çocuk Büyüdü
829 Okunma.
01 Ağustos 2012
Bartın Şehrimize Ses Verdi
783 Okunma.
Haber Yazılımı