Yazı Detayı
13 Temmuz 2017 - Perşembe 00:43
 
Şehzade Evlilikleri
Sibel Doğan
 
 

Osmanlı tarihi boyunca şehzadelerin evlenme ve boşanmalarında farklı usuller takip edildi. Kuruluş döneminde farklı, yıkılışa doğru daha farklı bir politika izlendi. Şehzadeler, ilk dönemlerde ileri gelen yerli aile kızları ve yabancı hanedanların kızlarıyla evlenirlerdi. Hıristiyan bir kızla ilk evliliği yapan şehzade, Orhan Bey oldu. Yarhisar’ı ele geçiren Osman Bey, oğluna burayı yöneten Tekfur ’un kızı Nilüfer Hatun’u aldı. Daha sonraki yıllarda Anadolu’daki Müslüman beyliklerin kızlarıyla evlilik yapan şehzadeler oldu. I. Murat’ın oğlu Yıldırım Bayezid Germiyanoğlu’nun kızı Devletşah ile ve II.Murad’ın oğlu Mehmed de Dulkadiroğlu Süleyman Bey’in kızı Sitti Hatun ile evlendiler. Orhan Bey, Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, II. Murad, Fatih ve II. Bayezid padişah olduktan sonra Bizans ve Sırp hanedanına mensup prensesleri yahut Anadolu Türk Beylerinin kızlarını tercih ettiler.

 

XVI. Yüzyıldan itibaren Padişah ve şehzadelerin Türk kızlarıyla evlenme usulü, ortadan kalkmaya başladı, cariyelerle evlilik dönemi geldi. Bu dönemden saltanatın kaldırılmasına kadar ki dönemde çok az istisna ile bütün padişahlar cariyelerle evlendiler. Cariyelerle evlenme usulünün yerleşmesinde Fatih zamanından itibaren Devşirme kökenlilere sarayda ve devlet yönetiminde ağırlık verilmeye başlanmasının etkisi vardı.

 

XVII. yüzyılda, Kafes sisteminde şehzadelerin evlenme ve çocuk sahibi olmaları yasaklandığından bir şehzade ancak tahta çıktıktan sonra evlenebilmekteydi.

 

XIX. Yüzyılın ortalarından itibaren Kafes sistemindeki gevşemeyle birlikte şehzadelerin evlenmelerinde de değişim yaşandı. Şehzadeler artık tahta çıkmadan evlenmeye, çoluk çocuk sahibi olmaya başladılar. Evlilikler hâlâ cariye kökenli kızlarla yapılmaktaydı.

 

1909’da ülkede köleliğin tamamen yasaklanması, evlilik yapılacak adayların kimliğinin sorgulanmasına yol açtı. Yasak, bir taraftan şehzadelerin tercihlerini etkilerken diğer yandan da çok eşlilik yapılması konusunun tartışılmasına neden oldu. Bütün bunlara ilave olarak Osmanlı tarihinde ilk kez şehzade evliliklerinin yapılma usulü yazılı hale getirildi.

 

II. Meşrutiyet’in ilanı, eski usullerin devamı konusunda bir takım sorunlar yarattı. Her sahada olduğu gibi hanedanda da bu dönemde önemli değişiklikler meydana geldi. Hürriyet, uhuvvet, adalet, müsavat sloganları ve söylemleri arasında kölelik, 1909 yılında kesinlikle yasaklandı.

Köleliğin yasaklanması, şehzade iken evlenebilme serbestîsi kadar olmasa da hanedanın erkek üyelerinin evlilik hayatlarıyla ilgili yeni ve köklü bazı gelişmelerin habercisiydi. Yasak, şehzade evliliklerinin nasıl olacağı, olması gerektiği gibi hususları da gündeme getirdi.

Şehzadelerin Avrupa’daki prensler gibi kendilerine denk kimselerin kızlarıyla evlenmeleri önerildi. Soyun, ilimde önemli bir yerinin olduğu, Avrupa hükümdar ailelerinin buna çok önem verdikleri böyle olmazsa bu evlilikten doğan çocuğun kral olamayacağı gerekçe gösterildi.

 

II. Meşrutiyet dönemindeki yasal düzenlemelere kadar normalde şehzadelere evlenecekleri kızlar eski usulle temin edilirdi. Sarayda “hanım” diye tabir edilen şehzade eşleri, küçükken saraya alınırlar özel terbiye ve tahsil görürlerdi. Bazen sarayda yetişmediği halde güvenilir saray görevlilerinin kızları, şehzadelere layık olabilecek vasıflara sahiplerse gelin olarak alınabilirlerdi. II. Meşrutiyetten sonra sarayda yetişen cariye kökenli kızların yerine Mısır Hidiv ailesi, asker kökenliler ve üst düzey sivil memurlar ile Osmanlı hanedan kızları tercih edilmeye başlandı.

Hazırlanan Hanedan Nizamnamesiyle şehzadelerin evlenmeleri padişah iznine bağlandı. Padişah da konuyu meclise götürecek, meclisin izni olursa şehzade evlenebilecekti. Nizamname şehzadelerin kendi başlarına ve dengi olmayanlarla evlenmesini engellenmeye yönelikti. şehzadelerin nikâhı, şer’î usullere göre Şeyhülislam tarafından kıyılacaktı.

 

Kaynaklar

Kırpık, Cevdet. Şehzade Evliliklerinde Değişim. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2009. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1586/sayi1586.pdf (ET:11/07/2017)

 
Etiketler: Şehzade, Evlilikleri,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Nisan 2018
Dilde Zenginleşme
07 Nisan 2018
Alfabemiz Ne Olmalı?
24 Mart 2018
KÖRLÜK
14 Mart 2018
Kadın Hakları
03 Mart 2018
EĞİTİM ÖNEMLİDİR
09 Aralık 2017
Sus, izle
23 Kasım 2017
Modern Türkiye
17 Kasım 2017
BİZ
09 Kasım 2017
Anlam
26 Ekim 2017
Aşk nedir?
13 Ekim 2017
Aydınlık Yol
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
25 Mayıs 2017
Rüzgar
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
14 Nisan 2017
Süryaniler
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
24 Ocak 2017
İttihatçılar
17 Ocak 2017
Sen Lazım
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
16 Kasım 2016
İstanbul
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
26 Nisan 2016
Sarıkamış Harekatı
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
05 Ocak 2016
Enver
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
22 Aralık 2015
25 Aralık
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
Haber Yazılımı