Yazı Detayı
13 Temmuz 2017 - Perşembe 00:43 Bu yazı 176 kez okundu
 
Şehzade Evlilikleri
Sibel Doğan
 
 

Osmanlı tarihi boyunca şehzadelerin evlenme ve boşanmalarında farklı usuller takip edildi. Kuruluş döneminde farklı, yıkılışa doğru daha farklı bir politika izlendi. Şehzadeler, ilk dönemlerde ileri gelen yerli aile kızları ve yabancı hanedanların kızlarıyla evlenirlerdi. Hıristiyan bir kızla ilk evliliği yapan şehzade, Orhan Bey oldu. Yarhisar’ı ele geçiren Osman Bey, oğluna burayı yöneten Tekfur ’un kızı Nilüfer Hatun’u aldı. Daha sonraki yıllarda Anadolu’daki Müslüman beyliklerin kızlarıyla evlilik yapan şehzadeler oldu. I. Murat’ın oğlu Yıldırım Bayezid Germiyanoğlu’nun kızı Devletşah ile ve II.Murad’ın oğlu Mehmed de Dulkadiroğlu Süleyman Bey’in kızı Sitti Hatun ile evlendiler. Orhan Bey, Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, II. Murad, Fatih ve II. Bayezid padişah olduktan sonra Bizans ve Sırp hanedanına mensup prensesleri yahut Anadolu Türk Beylerinin kızlarını tercih ettiler.

 

XVI. Yüzyıldan itibaren Padişah ve şehzadelerin Türk kızlarıyla evlenme usulü, ortadan kalkmaya başladı, cariyelerle evlilik dönemi geldi. Bu dönemden saltanatın kaldırılmasına kadar ki dönemde çok az istisna ile bütün padişahlar cariyelerle evlendiler. Cariyelerle evlenme usulünün yerleşmesinde Fatih zamanından itibaren Devşirme kökenlilere sarayda ve devlet yönetiminde ağırlık verilmeye başlanmasının etkisi vardı.

 

XVII. yüzyılda, Kafes sisteminde şehzadelerin evlenme ve çocuk sahibi olmaları yasaklandığından bir şehzade ancak tahta çıktıktan sonra evlenebilmekteydi.

 

XIX. Yüzyılın ortalarından itibaren Kafes sistemindeki gevşemeyle birlikte şehzadelerin evlenmelerinde de değişim yaşandı. Şehzadeler artık tahta çıkmadan evlenmeye, çoluk çocuk sahibi olmaya başladılar. Evlilikler hâlâ cariye kökenli kızlarla yapılmaktaydı.

 

1909’da ülkede köleliğin tamamen yasaklanması, evlilik yapılacak adayların kimliğinin sorgulanmasına yol açtı. Yasak, bir taraftan şehzadelerin tercihlerini etkilerken diğer yandan da çok eşlilik yapılması konusunun tartışılmasına neden oldu. Bütün bunlara ilave olarak Osmanlı tarihinde ilk kez şehzade evliliklerinin yapılma usulü yazılı hale getirildi.

 

II. Meşrutiyet’in ilanı, eski usullerin devamı konusunda bir takım sorunlar yarattı. Her sahada olduğu gibi hanedanda da bu dönemde önemli değişiklikler meydana geldi. Hürriyet, uhuvvet, adalet, müsavat sloganları ve söylemleri arasında kölelik, 1909 yılında kesinlikle yasaklandı.

Köleliğin yasaklanması, şehzade iken evlenebilme serbestîsi kadar olmasa da hanedanın erkek üyelerinin evlilik hayatlarıyla ilgili yeni ve köklü bazı gelişmelerin habercisiydi. Yasak, şehzade evliliklerinin nasıl olacağı, olması gerektiği gibi hususları da gündeme getirdi.

Şehzadelerin Avrupa’daki prensler gibi kendilerine denk kimselerin kızlarıyla evlenmeleri önerildi. Soyun, ilimde önemli bir yerinin olduğu, Avrupa hükümdar ailelerinin buna çok önem verdikleri böyle olmazsa bu evlilikten doğan çocuğun kral olamayacağı gerekçe gösterildi.

 

II. Meşrutiyet dönemindeki yasal düzenlemelere kadar normalde şehzadelere evlenecekleri kızlar eski usulle temin edilirdi. Sarayda “hanım” diye tabir edilen şehzade eşleri, küçükken saraya alınırlar özel terbiye ve tahsil görürlerdi. Bazen sarayda yetişmediği halde güvenilir saray görevlilerinin kızları, şehzadelere layık olabilecek vasıflara sahiplerse gelin olarak alınabilirlerdi. II. Meşrutiyetten sonra sarayda yetişen cariye kökenli kızların yerine Mısır Hidiv ailesi, asker kökenliler ve üst düzey sivil memurlar ile Osmanlı hanedan kızları tercih edilmeye başlandı.

Hazırlanan Hanedan Nizamnamesiyle şehzadelerin evlenmeleri padişah iznine bağlandı. Padişah da konuyu meclise götürecek, meclisin izni olursa şehzade evlenebilecekti. Nizamname şehzadelerin kendi başlarına ve dengi olmayanlarla evlenmesini engellenmeye yönelikti. şehzadelerin nikâhı, şer’î usullere göre Şeyhülislam tarafından kıyılacaktı.

 

Kaynaklar

Kırpık, Cevdet. Şehzade Evliliklerinde Değişim. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2009. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1586/sayi1586.pdf (ET:11/07/2017)

 
Etiketler: Şehzade, Evlilikleri,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
23 Kasım 2017
Modern Türkiye
42 Okunma.
17 Kasım 2017
BİZ
66 Okunma.
09 Kasım 2017
Anlam
111 Okunma.
26 Ekim 2017
Aşk nedir?
135 Okunma.
13 Ekim 2017
Aydınlık Yol
148 Okunma.
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
227 Okunma.
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
242 Okunma.
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
307 Okunma.
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
322 Okunma.
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
294 Okunma.
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
310 Okunma.
25 Mayıs 2017
Rüzgar
265 Okunma.
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
296 Okunma.
14 Nisan 2017
Süryaniler
813 Okunma.
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
321 Okunma.
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
410 Okunma.
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
387 Okunma.
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
456 Okunma.
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
552 Okunma.
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
422 Okunma.
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
346 Okunma.
24 Ocak 2017
İttihatçılar
402 Okunma.
17 Ocak 2017
Sen Lazım
365 Okunma.
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
407 Okunma.
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
429 Okunma.
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
482 Okunma.
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
449 Okunma.
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
488 Okunma.
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
479 Okunma.
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
454 Okunma.
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
450 Okunma.
16 Kasım 2016
İstanbul
407 Okunma.
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
464 Okunma.
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
378 Okunma.
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
840 Okunma.
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
554 Okunma.
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
484 Okunma.
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
655 Okunma.
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
607 Okunma.
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
673 Okunma.
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
753 Okunma.
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
855 Okunma.
26 Nisan 2016
Sarıkamış Harekatı
681 Okunma.
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
558 Okunma.
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
732 Okunma.
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
713 Okunma.
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
592 Okunma.
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
780 Okunma.
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
673 Okunma.
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
654 Okunma.
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
739 Okunma.
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
836 Okunma.
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
718 Okunma.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
1317 Okunma.
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
732 Okunma.
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
805 Okunma.
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
889 Okunma.
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
928 Okunma.
05 Ocak 2016
Enver
756 Okunma.
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
1142 Okunma.
22 Aralık 2015
25 Aralık
734 Okunma.
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
775 Okunma.
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
772 Okunma.
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
716 Okunma.
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
869 Okunma.
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
782 Okunma.
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
1458 Okunma.
Haber Yazılımı