Yazı Detayı
13 Temmuz 2017 - Perşembe 00:43 Bu yazı 126 kez okundu
 
Şehzade Evlilikleri
Sibel Doğan
 
 

Osmanlı tarihi boyunca şehzadelerin evlenme ve boşanmalarında farklı usuller takip edildi. Kuruluş döneminde farklı, yıkılışa doğru daha farklı bir politika izlendi. Şehzadeler, ilk dönemlerde ileri gelen yerli aile kızları ve yabancı hanedanların kızlarıyla evlenirlerdi. Hıristiyan bir kızla ilk evliliği yapan şehzade, Orhan Bey oldu. Yarhisar’ı ele geçiren Osman Bey, oğluna burayı yöneten Tekfur ’un kızı Nilüfer Hatun’u aldı. Daha sonraki yıllarda Anadolu’daki Müslüman beyliklerin kızlarıyla evlilik yapan şehzadeler oldu. I. Murat’ın oğlu Yıldırım Bayezid Germiyanoğlu’nun kızı Devletşah ile ve II.Murad’ın oğlu Mehmed de Dulkadiroğlu Süleyman Bey’in kızı Sitti Hatun ile evlendiler. Orhan Bey, Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, II. Murad, Fatih ve II. Bayezid padişah olduktan sonra Bizans ve Sırp hanedanına mensup prensesleri yahut Anadolu Türk Beylerinin kızlarını tercih ettiler.

 

XVI. Yüzyıldan itibaren Padişah ve şehzadelerin Türk kızlarıyla evlenme usulü, ortadan kalkmaya başladı, cariyelerle evlilik dönemi geldi. Bu dönemden saltanatın kaldırılmasına kadar ki dönemde çok az istisna ile bütün padişahlar cariyelerle evlendiler. Cariyelerle evlenme usulünün yerleşmesinde Fatih zamanından itibaren Devşirme kökenlilere sarayda ve devlet yönetiminde ağırlık verilmeye başlanmasının etkisi vardı.

 

XVII. yüzyılda, Kafes sisteminde şehzadelerin evlenme ve çocuk sahibi olmaları yasaklandığından bir şehzade ancak tahta çıktıktan sonra evlenebilmekteydi.

 

XIX. Yüzyılın ortalarından itibaren Kafes sistemindeki gevşemeyle birlikte şehzadelerin evlenmelerinde de değişim yaşandı. Şehzadeler artık tahta çıkmadan evlenmeye, çoluk çocuk sahibi olmaya başladılar. Evlilikler hâlâ cariye kökenli kızlarla yapılmaktaydı.

 

1909’da ülkede köleliğin tamamen yasaklanması, evlilik yapılacak adayların kimliğinin sorgulanmasına yol açtı. Yasak, bir taraftan şehzadelerin tercihlerini etkilerken diğer yandan da çok eşlilik yapılması konusunun tartışılmasına neden oldu. Bütün bunlara ilave olarak Osmanlı tarihinde ilk kez şehzade evliliklerinin yapılma usulü yazılı hale getirildi.

 

II. Meşrutiyet’in ilanı, eski usullerin devamı konusunda bir takım sorunlar yarattı. Her sahada olduğu gibi hanedanda da bu dönemde önemli değişiklikler meydana geldi. Hürriyet, uhuvvet, adalet, müsavat sloganları ve söylemleri arasında kölelik, 1909 yılında kesinlikle yasaklandı.

Köleliğin yasaklanması, şehzade iken evlenebilme serbestîsi kadar olmasa da hanedanın erkek üyelerinin evlilik hayatlarıyla ilgili yeni ve köklü bazı gelişmelerin habercisiydi. Yasak, şehzade evliliklerinin nasıl olacağı, olması gerektiği gibi hususları da gündeme getirdi.

Şehzadelerin Avrupa’daki prensler gibi kendilerine denk kimselerin kızlarıyla evlenmeleri önerildi. Soyun, ilimde önemli bir yerinin olduğu, Avrupa hükümdar ailelerinin buna çok önem verdikleri böyle olmazsa bu evlilikten doğan çocuğun kral olamayacağı gerekçe gösterildi.

 

II. Meşrutiyet dönemindeki yasal düzenlemelere kadar normalde şehzadelere evlenecekleri kızlar eski usulle temin edilirdi. Sarayda “hanım” diye tabir edilen şehzade eşleri, küçükken saraya alınırlar özel terbiye ve tahsil görürlerdi. Bazen sarayda yetişmediği halde güvenilir saray görevlilerinin kızları, şehzadelere layık olabilecek vasıflara sahiplerse gelin olarak alınabilirlerdi. II. Meşrutiyetten sonra sarayda yetişen cariye kökenli kızların yerine Mısır Hidiv ailesi, asker kökenliler ve üst düzey sivil memurlar ile Osmanlı hanedan kızları tercih edilmeye başlandı.

Hazırlanan Hanedan Nizamnamesiyle şehzadelerin evlenmeleri padişah iznine bağlandı. Padişah da konuyu meclise götürecek, meclisin izni olursa şehzade evlenebilecekti. Nizamname şehzadelerin kendi başlarına ve dengi olmayanlarla evlenmesini engellenmeye yönelikti. şehzadelerin nikâhı, şer’î usullere göre Şeyhülislam tarafından kıyılacaktı.

 

Kaynaklar

Kırpık, Cevdet. Şehzade Evliliklerinde Değişim. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2009. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1586/sayi1586.pdf (ET:11/07/2017)

 
Etiketler: Şehzade, Evlilikleri,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
87 Okunma.
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
173 Okunma.
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
239 Okunma.
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
232 Okunma.
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
226 Okunma.
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
248 Okunma.
25 Mayıs 2017
Rüzgar
202 Okunma.
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
245 Okunma.
14 Nisan 2017
Süryaniler
732 Okunma.
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
252 Okunma.
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
354 Okunma.
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
310 Okunma.
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
377 Okunma.
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
468 Okunma.
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
342 Okunma.
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
275 Okunma.
24 Ocak 2017
İttihatçılar
315 Okunma.
17 Ocak 2017
Sen Lazım
287 Okunma.
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
342 Okunma.
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
355 Okunma.
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
416 Okunma.
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
377 Okunma.
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
416 Okunma.
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
403 Okunma.
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
390 Okunma.
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
362 Okunma.
16 Kasım 2016
İstanbul
354 Okunma.
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
404 Okunma.
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
310 Okunma.
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
761 Okunma.
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
486 Okunma.
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
432 Okunma.
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
590 Okunma.
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
550 Okunma.
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
595 Okunma.
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
683 Okunma.
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
768 Okunma.
26 Nisan 2016
Sarıkamış Harekatı
604 Okunma.
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
491 Okunma.
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
658 Okunma.
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
618 Okunma.
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
540 Okunma.
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
720 Okunma.
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
607 Okunma.
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
600 Okunma.
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
671 Okunma.
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
763 Okunma.
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
646 Okunma.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
1165 Okunma.
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
652 Okunma.
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
730 Okunma.
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
829 Okunma.
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
851 Okunma.
05 Ocak 2016
Enver
694 Okunma.
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
1079 Okunma.
22 Aralık 2015
25 Aralık
673 Okunma.
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
711 Okunma.
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
721 Okunma.
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
655 Okunma.
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
796 Okunma.
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
713 Okunma.
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
1371 Okunma.
Haber Yazılımı