Yazı Detayı
13 Temmuz 2017 - Perşembe 00:43 Bu yazı 240 kez okundu
 
Şehzade Evlilikleri
Sibel Doğan
 
 

Osmanlı tarihi boyunca şehzadelerin evlenme ve boşanmalarında farklı usuller takip edildi. Kuruluş döneminde farklı, yıkılışa doğru daha farklı bir politika izlendi. Şehzadeler, ilk dönemlerde ileri gelen yerli aile kızları ve yabancı hanedanların kızlarıyla evlenirlerdi. Hıristiyan bir kızla ilk evliliği yapan şehzade, Orhan Bey oldu. Yarhisar’ı ele geçiren Osman Bey, oğluna burayı yöneten Tekfur ’un kızı Nilüfer Hatun’u aldı. Daha sonraki yıllarda Anadolu’daki Müslüman beyliklerin kızlarıyla evlilik yapan şehzadeler oldu. I. Murat’ın oğlu Yıldırım Bayezid Germiyanoğlu’nun kızı Devletşah ile ve II.Murad’ın oğlu Mehmed de Dulkadiroğlu Süleyman Bey’in kızı Sitti Hatun ile evlendiler. Orhan Bey, Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, II. Murad, Fatih ve II. Bayezid padişah olduktan sonra Bizans ve Sırp hanedanına mensup prensesleri yahut Anadolu Türk Beylerinin kızlarını tercih ettiler.

 

XVI. Yüzyıldan itibaren Padişah ve şehzadelerin Türk kızlarıyla evlenme usulü, ortadan kalkmaya başladı, cariyelerle evlilik dönemi geldi. Bu dönemden saltanatın kaldırılmasına kadar ki dönemde çok az istisna ile bütün padişahlar cariyelerle evlendiler. Cariyelerle evlenme usulünün yerleşmesinde Fatih zamanından itibaren Devşirme kökenlilere sarayda ve devlet yönetiminde ağırlık verilmeye başlanmasının etkisi vardı.

 

XVII. yüzyılda, Kafes sisteminde şehzadelerin evlenme ve çocuk sahibi olmaları yasaklandığından bir şehzade ancak tahta çıktıktan sonra evlenebilmekteydi.

 

XIX. Yüzyılın ortalarından itibaren Kafes sistemindeki gevşemeyle birlikte şehzadelerin evlenmelerinde de değişim yaşandı. Şehzadeler artık tahta çıkmadan evlenmeye, çoluk çocuk sahibi olmaya başladılar. Evlilikler hâlâ cariye kökenli kızlarla yapılmaktaydı.

 

1909’da ülkede köleliğin tamamen yasaklanması, evlilik yapılacak adayların kimliğinin sorgulanmasına yol açtı. Yasak, bir taraftan şehzadelerin tercihlerini etkilerken diğer yandan da çok eşlilik yapılması konusunun tartışılmasına neden oldu. Bütün bunlara ilave olarak Osmanlı tarihinde ilk kez şehzade evliliklerinin yapılma usulü yazılı hale getirildi.

 

II. Meşrutiyet’in ilanı, eski usullerin devamı konusunda bir takım sorunlar yarattı. Her sahada olduğu gibi hanedanda da bu dönemde önemli değişiklikler meydana geldi. Hürriyet, uhuvvet, adalet, müsavat sloganları ve söylemleri arasında kölelik, 1909 yılında kesinlikle yasaklandı.

Köleliğin yasaklanması, şehzade iken evlenebilme serbestîsi kadar olmasa da hanedanın erkek üyelerinin evlilik hayatlarıyla ilgili yeni ve köklü bazı gelişmelerin habercisiydi. Yasak, şehzade evliliklerinin nasıl olacağı, olması gerektiği gibi hususları da gündeme getirdi.

Şehzadelerin Avrupa’daki prensler gibi kendilerine denk kimselerin kızlarıyla evlenmeleri önerildi. Soyun, ilimde önemli bir yerinin olduğu, Avrupa hükümdar ailelerinin buna çok önem verdikleri böyle olmazsa bu evlilikten doğan çocuğun kral olamayacağı gerekçe gösterildi.

 

II. Meşrutiyet dönemindeki yasal düzenlemelere kadar normalde şehzadelere evlenecekleri kızlar eski usulle temin edilirdi. Sarayda “hanım” diye tabir edilen şehzade eşleri, küçükken saraya alınırlar özel terbiye ve tahsil görürlerdi. Bazen sarayda yetişmediği halde güvenilir saray görevlilerinin kızları, şehzadelere layık olabilecek vasıflara sahiplerse gelin olarak alınabilirlerdi. II. Meşrutiyetten sonra sarayda yetişen cariye kökenli kızların yerine Mısır Hidiv ailesi, asker kökenliler ve üst düzey sivil memurlar ile Osmanlı hanedan kızları tercih edilmeye başlandı.

Hazırlanan Hanedan Nizamnamesiyle şehzadelerin evlenmeleri padişah iznine bağlandı. Padişah da konuyu meclise götürecek, meclisin izni olursa şehzade evlenebilecekti. Nizamname şehzadelerin kendi başlarına ve dengi olmayanlarla evlenmesini engellenmeye yönelikti. şehzadelerin nikâhı, şer’î usullere göre Şeyhülislam tarafından kıyılacaktı.

 

Kaynaklar

Kırpık, Cevdet. Şehzade Evliliklerinde Değişim. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2009. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1586/sayi1586.pdf (ET:11/07/2017)

 
Etiketler: Şehzade, Evlilikleri,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
09 Aralık 2017
Sus, izle
192 Okunma.
23 Kasım 2017
Modern Türkiye
245 Okunma.
17 Kasım 2017
BİZ
197 Okunma.
09 Kasım 2017
Anlam
206 Okunma.
26 Ekim 2017
Aşk nedir?
232 Okunma.
13 Ekim 2017
Aydınlık Yol
242 Okunma.
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
319 Okunma.
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
341 Okunma.
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
372 Okunma.
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
385 Okunma.
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
374 Okunma.
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
390 Okunma.
25 Mayıs 2017
Rüzgar
355 Okunma.
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
380 Okunma.
14 Nisan 2017
Süryaniler
900 Okunma.
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
418 Okunma.
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
498 Okunma.
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
491 Okunma.
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
556 Okunma.
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
633 Okunma.
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
519 Okunma.
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
415 Okunma.
24 Ocak 2017
İttihatçılar
501 Okunma.
17 Ocak 2017
Sen Lazım
446 Okunma.
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
480 Okunma.
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
532 Okunma.
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
573 Okunma.
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
533 Okunma.
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
592 Okunma.
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
576 Okunma.
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
536 Okunma.
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
554 Okunma.
16 Kasım 2016
İstanbul
480 Okunma.
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
537 Okunma.
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
480 Okunma.
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
939 Okunma.
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
649 Okunma.
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
558 Okunma.
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
737 Okunma.
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
721 Okunma.
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
775 Okunma.
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
850 Okunma.
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
958 Okunma.
26 Nisan 2016
Sarıkamış Harekatı
757 Okunma.
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
647 Okunma.
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
830 Okunma.
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
822 Okunma.
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
646 Okunma.
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
864 Okunma.
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
770 Okunma.
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
727 Okunma.
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
828 Okunma.
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
906 Okunma.
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
798 Okunma.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
1484 Okunma.
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
809 Okunma.
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
892 Okunma.
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
994 Okunma.
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
1012 Okunma.
05 Ocak 2016
Enver
833 Okunma.
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
1228 Okunma.
22 Aralık 2015
25 Aralık
818 Okunma.
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
863 Okunma.
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
833 Okunma.
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
798 Okunma.
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
952 Okunma.
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
852 Okunma.
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
1579 Okunma.
Haber Yazılımı