Yazı Detayı
26 Nisan 2016 - Salı 16:09
 
Sarıkamış Harekatı
Sibel Doğan
 
 

Sarıkamış Harekâtı (22 Aralık 1914), I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya İmparatorluğu arasında Sarıkamış'ta gerçekleşen kara çatışmalarından olup Osmanlı İmparatorluğu için büyük bir başarısızlıkla sonuçlanan bir askerî girişimdir. Sarıkamış’a taarruz isteğinin nedeni 1878 Berlin Anlaşması ile kaybedilen Kars, Ardahan Artvin ve Batum topraklarını geri almaktır. Aynı zamanda Osmanlı’nın İslam âleminin ve şarkın selameti amaçlandı.  Kafkasya  fethedilecek, Rusya Müslümanları isyan ettirilecek, bütün Türk Tatarları yani Hazar Volga Batı Sibirya, Türkistan ve İran Halife'nin nüfuzu altında toplanacaktı. Ayrıca Başkomutan Vekili Enver Paşa ve Genel Kurmay II.Başkanı İsmail Hakkı’nın büyük başarılara imza atma isteğidir. Kafkas Cephesinin açılmasında Almanlar da etkili olmuştur. Cephenin açılması Rusların askerlerin bir kısmını buraya sevk edilmesine ve Polonya cephesinde Almanların rahatlamasına yol açacaktı.

Enver Paşa ve Hafız Hakkı Paşa hayatlarında fiilen bir alay komutanlığı dahi yapmamışlardı. Fakat her ikisi de tecrübelerinden değil  gençliklerinden gelen ruhi coşkunluklar içindeydiler. Her ikisi de o mevsimde ve o arazide geniş ölçüde bir kuşatma ve çevirme hareketiyle Rus ordusunun imha edileceğine inanıyorlardı. Sarıkamış’a girilecek ve şanlı bir zafer kazanacaklardı. Ordu komutanı Hasan İzzet Paşa Ruslara taarruzu mevcut hazırlığa göre muharebenin neticesini şüpheli gördüğünü, muvaffakiyetsizlik halinde ise uzun sürecek bu muharebenin aleyhimize döneceğini bu nedenle düşmanla bir meydan muharebesine girişilmeyerek yalnız düşmanın Narman’daki müfrezesini savmakla yetinilmesinin yeterli olacağını arz ediyordu. Bu maruzatın hedefi düşünülen meydan muharebesinin veya çevirme manevrasının daha ileri zamana yani karların eriyip yolların açılmasına ertelenmesidir. Enver Paşa, Hasan İzzet Paşa’nın telgrafından sonra Erzurum’a gelir ve onu görevden alır, kumandayı kendi üzerine alır.

Taarruz hareketi  başlarken Rusların kuvveti 60 bin Osmanlı'nın 90 bindir. Taarruz sabahı dehşetli bir tipi ve kar fırtınası ile açıldı. Bu tipi zaten bir gece evvelinden başlamıştı. Emir katipleri karargah heyetleri hep yollarını şaşırdı. Fırkadan alaylarına emir yetiştirmeye memur olan ve gece sabaha kadar kar fırtınası, tipi altında dolaşan Teğmen Rıfat Efendi bir de bakmıştı ki gene hareket ettiği noktaya gelmiş. Enver paşa ile Erkânıharbiyesi de sisler ve tipiler içinde yollarını şaşırıp epeyce dolaştıktan sonra ancak Köprüköy'den Koşa'ya gelebilmişlerdi. Ayrıca bir yanlışlık sonucu 31. Ve 32. Tümenler bir iriyle 4 saat süren bir muharebeye girişir. 2000 kişi ölür. Bu hataya harita hatasının neden olduğu söylenir. Ayrıca askerlere yürüyüşte kolaylık olsun diye erlerin çanta ve kaputlarını bırakmaları söylenir. Bu hata da ölümlere yol açar. 

İsmail Hakkı Paşa bu dağlık ve aşılmaz arazide kar ve tipi altında 30 km ötede yürüyüş hedefleri gösterir. Bu imkânsızdır ve donmalar giderek artmaktadır.

Bu harekâtta düşmana esir düşen Kurmay Başkan'ı Nasuhi Bey'in üstündeki evrak ve vesikalar da düşmanın eline geçer. Ruslar artık başkumandanlığın emrini biliyordur. 

Hafız Hakkı Bey Sarıkamış - Kars Şosesini kesmek için orduya Allahüekber Dağlarına vurmalarını emreder. Bu dağların uzunluğu 2500-3000 m. Genişliği 25 km.dir. Kışın buralarda insan izi görülmez. Allahüekber Dağları uçurumlarıyla bir kar kuyusudur. Tipili havalarda kimse buradan geçemez. Bu dağların ne yolu ne de geçitleri vardır. Kar insan boyudur. Kar beyazlığında orman fırtınaları, tipileriyle bir kabus olur. Yer  don,  hava nefesleri dondurucudur. Osmanlı ordusunda kış giyimi yoktur ve kuru ekmek, zeytin bulunmaktadır.

Saldırı kısmında açıklandığı gibi X. ve XI. Kolordu Sarıkamış'a ulaşamadan erimiştir. IX Kor. tek başına Sarıkamış'a ulaşabilmiştir. Ordu karargâhı ateş altında kalmış, Hafız Hakkı Paşa geri çekilme emri vermiştir. 10 Ocak 1915’te 3. Ordu komutanlığını Enver Paşa Tuğgeneral Hafız Hakkı Paşa’ya devrederek İstanbul’a dönmüştür.

Kaynaklar

Aydemir, Şevket Süreyya. Enver Paşa III.cilt. Remzi Kitabevi. Nisan 2015

 
Etiketler: Sarıkamış, Harekatı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
07 Kasım 2018
Kadına Şiddet
29 Ekim 2018
Cumhuriyet
21 Nisan 2018
Dilde Zenginleşme
07 Nisan 2018
Alfabemiz Ne Olmalı?
24 Mart 2018
KÖRLÜK
14 Mart 2018
Kadın Hakları
03 Mart 2018
EĞİTİM ÖNEMLİDİR
09 Aralık 2017
Sus, izle
23 Kasım 2017
Modern Türkiye
17 Kasım 2017
BİZ
09 Kasım 2017
Anlam
26 Ekim 2017
Aşk nedir?
13 Ekim 2017
Aydınlık Yol
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
13 Temmuz 2017
Şehzade Evlilikleri
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
25 Mayıs 2017
Rüzgar
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
14 Nisan 2017
Süryaniler
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
24 Ocak 2017
İttihatçılar
17 Ocak 2017
Sen Lazım
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
16 Kasım 2016
İstanbul
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
05 Ocak 2016
Enver
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
22 Aralık 2015
25 Aralık
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
Haber Yazılımı