Yazı Detayı
26 Nisan 2016 - Salı 16:09 Bu yazı 679 kez okundu
 
Sarıkamış Harekatı
Sibel Doğan
 
 

Sarıkamış Harekâtı (22 Aralık 1914), I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya İmparatorluğu arasında Sarıkamış'ta gerçekleşen kara çatışmalarından olup Osmanlı İmparatorluğu için büyük bir başarısızlıkla sonuçlanan bir askerî girişimdir. Sarıkamış’a taarruz isteğinin nedeni 1878 Berlin Anlaşması ile kaybedilen Kars, Ardahan Artvin ve Batum topraklarını geri almaktır. Aynı zamanda Osmanlı’nın İslam âleminin ve şarkın selameti amaçlandı.  Kafkasya  fethedilecek, Rusya Müslümanları isyan ettirilecek, bütün Türk Tatarları yani Hazar Volga Batı Sibirya, Türkistan ve İran Halife'nin nüfuzu altında toplanacaktı. Ayrıca Başkomutan Vekili Enver Paşa ve Genel Kurmay II.Başkanı İsmail Hakkı’nın büyük başarılara imza atma isteğidir. Kafkas Cephesinin açılmasında Almanlar da etkili olmuştur. Cephenin açılması Rusların askerlerin bir kısmını buraya sevk edilmesine ve Polonya cephesinde Almanların rahatlamasına yol açacaktı.

Enver Paşa ve Hafız Hakkı Paşa hayatlarında fiilen bir alay komutanlığı dahi yapmamışlardı. Fakat her ikisi de tecrübelerinden değil  gençliklerinden gelen ruhi coşkunluklar içindeydiler. Her ikisi de o mevsimde ve o arazide geniş ölçüde bir kuşatma ve çevirme hareketiyle Rus ordusunun imha edileceğine inanıyorlardı. Sarıkamış’a girilecek ve şanlı bir zafer kazanacaklardı. Ordu komutanı Hasan İzzet Paşa Ruslara taarruzu mevcut hazırlığa göre muharebenin neticesini şüpheli gördüğünü, muvaffakiyetsizlik halinde ise uzun sürecek bu muharebenin aleyhimize döneceğini bu nedenle düşmanla bir meydan muharebesine girişilmeyerek yalnız düşmanın Narman’daki müfrezesini savmakla yetinilmesinin yeterli olacağını arz ediyordu. Bu maruzatın hedefi düşünülen meydan muharebesinin veya çevirme manevrasının daha ileri zamana yani karların eriyip yolların açılmasına ertelenmesidir. Enver Paşa, Hasan İzzet Paşa’nın telgrafından sonra Erzurum’a gelir ve onu görevden alır, kumandayı kendi üzerine alır.

Taarruz hareketi  başlarken Rusların kuvveti 60 bin Osmanlı'nın 90 bindir. Taarruz sabahı dehşetli bir tipi ve kar fırtınası ile açıldı. Bu tipi zaten bir gece evvelinden başlamıştı. Emir katipleri karargah heyetleri hep yollarını şaşırdı. Fırkadan alaylarına emir yetiştirmeye memur olan ve gece sabaha kadar kar fırtınası, tipi altında dolaşan Teğmen Rıfat Efendi bir de bakmıştı ki gene hareket ettiği noktaya gelmiş. Enver paşa ile Erkânıharbiyesi de sisler ve tipiler içinde yollarını şaşırıp epeyce dolaştıktan sonra ancak Köprüköy'den Koşa'ya gelebilmişlerdi. Ayrıca bir yanlışlık sonucu 31. Ve 32. Tümenler bir iriyle 4 saat süren bir muharebeye girişir. 2000 kişi ölür. Bu hataya harita hatasının neden olduğu söylenir. Ayrıca askerlere yürüyüşte kolaylık olsun diye erlerin çanta ve kaputlarını bırakmaları söylenir. Bu hata da ölümlere yol açar. 

İsmail Hakkı Paşa bu dağlık ve aşılmaz arazide kar ve tipi altında 30 km ötede yürüyüş hedefleri gösterir. Bu imkânsızdır ve donmalar giderek artmaktadır.

Bu harekâtta düşmana esir düşen Kurmay Başkan'ı Nasuhi Bey'in üstündeki evrak ve vesikalar da düşmanın eline geçer. Ruslar artık başkumandanlığın emrini biliyordur. 

Hafız Hakkı Bey Sarıkamış - Kars Şosesini kesmek için orduya Allahüekber Dağlarına vurmalarını emreder. Bu dağların uzunluğu 2500-3000 m. Genişliği 25 km.dir. Kışın buralarda insan izi görülmez. Allahüekber Dağları uçurumlarıyla bir kar kuyusudur. Tipili havalarda kimse buradan geçemez. Bu dağların ne yolu ne de geçitleri vardır. Kar insan boyudur. Kar beyazlığında orman fırtınaları, tipileriyle bir kabus olur. Yer  don,  hava nefesleri dondurucudur. Osmanlı ordusunda kış giyimi yoktur ve kuru ekmek, zeytin bulunmaktadır.

Saldırı kısmında açıklandığı gibi X. ve XI. Kolordu Sarıkamış'a ulaşamadan erimiştir. IX Kor. tek başına Sarıkamış'a ulaşabilmiştir. Ordu karargâhı ateş altında kalmış, Hafız Hakkı Paşa geri çekilme emri vermiştir. 10 Ocak 1915’te 3. Ordu komutanlığını Enver Paşa Tuğgeneral Hafız Hakkı Paşa’ya devrederek İstanbul’a dönmüştür.

Kaynaklar

Aydemir, Şevket Süreyya. Enver Paşa III.cilt. Remzi Kitabevi. Nisan 2015

 
Etiketler: Sarıkamış, Harekatı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
23 Kasım 2017
Modern Türkiye
28 Okunma.
17 Kasım 2017
BİZ
66 Okunma.
09 Kasım 2017
Anlam
109 Okunma.
26 Ekim 2017
Aşk nedir?
131 Okunma.
13 Ekim 2017
Aydınlık Yol
147 Okunma.
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
227 Okunma.
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
240 Okunma.
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
306 Okunma.
13 Temmuz 2017
Şehzade Evlilikleri
175 Okunma.
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
322 Okunma.
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
294 Okunma.
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
309 Okunma.
25 Mayıs 2017
Rüzgar
264 Okunma.
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
295 Okunma.
14 Nisan 2017
Süryaniler
812 Okunma.
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
321 Okunma.
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
407 Okunma.
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
386 Okunma.
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
455 Okunma.
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
550 Okunma.
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
420 Okunma.
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
345 Okunma.
24 Ocak 2017
İttihatçılar
401 Okunma.
17 Ocak 2017
Sen Lazım
362 Okunma.
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
406 Okunma.
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
426 Okunma.
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
480 Okunma.
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
448 Okunma.
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
485 Okunma.
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
478 Okunma.
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
453 Okunma.
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
448 Okunma.
16 Kasım 2016
İstanbul
407 Okunma.
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
463 Okunma.
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
377 Okunma.
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
836 Okunma.
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
553 Okunma.
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
483 Okunma.
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
655 Okunma.
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
606 Okunma.
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
672 Okunma.
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
751 Okunma.
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
854 Okunma.
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
558 Okunma.
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
732 Okunma.
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
711 Okunma.
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
591 Okunma.
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
777 Okunma.
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
672 Okunma.
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
653 Okunma.
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
739 Okunma.
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
835 Okunma.
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
714 Okunma.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
1314 Okunma.
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
731 Okunma.
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
805 Okunma.
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
889 Okunma.
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
927 Okunma.
05 Ocak 2016
Enver
755 Okunma.
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
1141 Okunma.
22 Aralık 2015
25 Aralık
734 Okunma.
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
775 Okunma.
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
771 Okunma.
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
714 Okunma.
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
867 Okunma.
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
780 Okunma.
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
1456 Okunma.
Haber Yazılımı