Yazı Detayı
19 Ocak 2018 - Cuma 00:53 Bu yazı 164 kez okundu
 
POPÜLER KÜLTÜR-2
Latif BAYHAN
 
 

TÜRKİYE'DE POPÜLER KÜLTÜRÜN İLK DÖNEMLERİ

Ülkemizdeki popüler kültür gelişimini yazılı ve görsel basım,günümüz tabiriyle medyayı ele alarak başlayabiliriz.Cumhuriyet dönemi kapitalizminin 1950'lerden sonra dışa bağımlı bir karakter kazanarak aldığı ivmeye bağlı olarak yazılı ve görsel basında egemen kesimlerin organı durumuna gelmiştir. 1923 ve 1950 yılları kapsamında yazılı basın ve magazinlerin bazı içeriksel ara başlıklarını inceleyecek olursak

* Rejime ve şefe övgü

* Modernleşme ve Teknoloji tutkusu

* Kadınlara açılım

* Üst kültürün popüleştirilmesi

*  Günlük mitoslar gibi konularda yoğunlaşmayla karşılaşırız.

Serveti Fünun'un yeni harflerle 6 kanunu evvel 1928 tarihinde uyanış adıyla yayınlanmaya başladığında dönemin ruhunu yansıtan klişelerle dolu olduğunu rahatlıkla görebiliriz.Başlığın hemen altında "Haftalık Türk Gazetesi" uyarısı,Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün portresi altında da :"Bütün tereddütler gibi harf inkılabının da büyük rehberi" vurgulaması bulunmaktaydı. 1945'lere kadar önce Ebedi şef sonrada Milli şef düşüncesi rejimin yazarlarınca ısrarla savunulmuştur.Dönemin yazılı basını,geçmişle bağların gevşetilmesi ve Batılaşmaya özel önem vermekte,sürekli olarak Batı teknolojisine övgüler düzmektedir.Dergiler ve yazılı basın kadınları büyük bir tüketici kitlesi olduğunun bilinciyle de hemen her sayılarında Amerikalı Revü yıldızlarından,dekolte kıyafetli (döneme göre)artist ve aktrislere, güzellik müsabakaları ile ilgili resim ve yazılara magazin dünyasının aşklarına geniş biçimde yer vermekteydi.Tüm bu çabalar Popüler öğelerin toplumun en geniş katmanlarına yayılması,toplumun modern dünya ile kucaklaşması adına yapılmaktaydı.

Günümüzde hala popüler olan Mehmet Ali Erbil ve Çarkıfelek gibi programlarla ödül olarak tüketim mamullerinin verilmesi eğlence ve ticareti,rekabet dürtüsünü kitlelere kültür olarak sunmaktadır.

Türk mutfağının da Amerikan Popüler Kültüründen nasibini aldığını adeta teslim olduğunu rahatlıkla gözlemleyebiliyoruz. Mc Donald's ve Coca-Cola ile başlayan süreçte Burgerking, Pizza Hut, Mr.Sandwich vb. markaların popülaritesi yeme içme alışkanlıklarımızın değişmesine ,Amerikanlaşmış Türk çocuklarının Fast Food yeme alışkanlıklarına sahip olmasına ve bu alışkanlıklarını kültür olarak özümsemesine neden olmuştur.

Aynı şekilde yetişkinlerde evlerinin dışında yemek yemek ,evlerde de çabuk şekilde hazırlanan dondurulmuş ve konserve gıdalara yönelmek gibi Türk kültüründe yeri olmayan alışkanlıkları edindiler.Bira ,viski,cin tonik tüketimlerinin ayran ve rakı tüketimini geride bırakması Türk kahvesi yerine filtre kahve ve nescafe tüketiminin hızlı yaygınlaşması Türk kültürel varlıklarının hızla tüketildiğini göstermiştir.

Modern küresel kültürün etkilerini alışveriş ve eğlencenin bir arada sunulduğu alışveriş merkezlerinin metropollerde giderek yaygınlaşmasında, Akmerkez, Migros center, Karum, Atakule vb.gibi alışveriş merkezlerinde sadece ürünlerin değil,yeni değerler,yaşam tarzlarının popüler kültür olarak sunulmasında görüyoruz.Bu popüler kültürde kitleler statü simgesi olarak markacı ,imaj peşinde koşan,rahatlık arayan kendini tatmin etmeye yönlendirilmiş kitleler olarak sosyal davranışlar sergilemeye başlamışlardır.

Popüler kültür kuramının ele alınmasında arabeske de yer vermemiz gerekiyor.1960'lardan 1970'lere arabesk özellikle kentlerin marjinalinde ve taşrada yaşayan alt gelir gruplarının hicranını dile getiriyordu.Bir hicranın sesi olduğu içinde,bütün teslimiyetçi söylemine rağmen kendiliğinden bir isyanıda açığa vuruyordu.Toplumsal düzlemde de bireysel düzlemde de başka bir kimlik ve statü edinme isteğinin feryadıydı:

BENİ YENİDEN YARAT

Arabesk üzerine Meral ÖZBEK'in öne sürdüğü tanım bu noktada yol gösterici olabilir Arabesk: yukarıdan aşağıya empoze edilen bir kitle kültürü değil , halka ait direnme ve kabullenmelerin,isyan ve boyun eğmelerin ideolojik ifadesini bulduğu;hakim sınıfların hegomonik projesine eklemlenebileceği gibi alternatif bir hegomonik projeye de eklemlenebilecek çelişkili popüler çağırmalar taşıyan bir popüler kültürdür.

Popüler kültür ürünlerinin , bu arada arabeskin , taşranın ve varoşların idelojik ve psikolojik değerlerine de töresel değerlerine de büyük ölçüde sahip çıktığını (ylğitlik,kadercilik,katlanış ve başkaldırma vb.) göz önünde bulundurmamız gerekiyor. ...

 
Etiketler: POPÜLER, KÜLTÜR-2,
Yorumlar
Haber Yazılımı