Yazı Detayı
08 Mart 2017 - Çarşamba 16:59 Bu yazı 165 kez okundu
 
Hürriyet ve İtilaf Partisi
Sibel Doğan
 
 

1911-1922 yıllarında Osmanlı Devleti'nde etkinlik gösteren İngiliz yanlısı, siyasal İslamcı bir partidir. II. Meşrutiyet döneminde kurulmuş en önemli muhalefet partisidir. 21 Kasım 1991’de İstanbul şehzade başında kuruldu. Amasya mebusu İsmail Hakkı Paşa, Sivas mebusu Dr. Dagavaryan, Tokat mebusu Mustafa Sabri Efendi, Hama mebusu Abdülhamid Zehravi, Piriştine mebusu Hasan Bey, Sinop mebusu Dr.Rıza Nur Bey, Ayan meclisi azaları Damad Ferid ve Müşir Fuad Paşalar, Emekli Ferik Süleyman Paşa, emekli Miralay Sadık Bey, gazeteci Tahir Hayreddin Bey tarafından kurulan fırkanın ilk reisi Damat Ferid Paşadır.

Osmanlı Devletinde çok partili hayat II Meşrutiyet döneminde başlamıştır. İlk muhalefet parti ise Osmanlı Ahrar Partisidir.  Hürriyet ve İtilâf Fırkası ise en fazla muhalefet eden partidir. 21 Kasım 1911'de kurulmuştur.

Hürriyet ve İtilaf Partisi, Ahali partisi yanlıları ve hiçbir partiye mensup olmayanların birleşimiyle kuruldu. Böylece İttihat ve Terakki karşısında dağınık durumda olan muhalefet toplanmış oldu. Ayrıca eski ittihatçılar, devre dışı bırakılan ilmiyeciler eski ahrarcılar demokratlar ve sosyalistler gibi düşüncesi farklı ve ittihat ve Terakkiye karşı olan kimseler de bu parti içinde yer aldılar.

Partinin belli bir ideolojisi yoktu. Amaçları İttihatçıların etkinliğini kırmaktı. Bunun dışında bünyesinde topladığı unsurların eğilimine göre Osmanlıcılık, ademi merkeziyetçilik, teşebbüsü şahsi,( yerinden yönetim ve hür irade) meşrutiyetçiler, liberal ekonomi gibi fikirlerin savunuculuğunu yaptı. İttihat ve Terakkiyle kıyasıya mücadele etti.

1912 seçimlerinde çok az mebus çıkarabildi. İttihat ve Terakki Partisinin uyguladığı baskı politikası nedeniyle etkinliğini kaybetti. Partinin faaliyet ve fikirlerini İkdam, Yeni İkdam, Yeni Gazete partinin ideolojiye birliğe ve herhangi bir sosyal sınıfa dayanmasını mensupları arasında görüş ayrılıklarına ve tartışmalara yol açtı. Zamanla zayıfladı. Mahmut Şevket Paşa’nın öldürülmesinden sonra İttihat ve Terakki, Hürriyet ve İtilaf liderlerinden Gümülcineli İsmail Beyi ve önde gelen liderleri gıyabında idama mahkûm etti. Bazıları ülkeyi terk etti. Parti kendiliğinden siyasi hayattan çekildi.  

1919’da yapılan Mebusan Meclisi seçimine katılmayan Hürriyet ve İtilaf Fırkası Damat Ferit kabinelerinde etkili oldu.

Anadolu’daki milli mücadele hareketine karşı çıkan parti bu hareketin başarıya ulaşması sonrası kendiliğinden ortadan kalktı. Mensupları yurt dışına kaçtı.

 

 
Etiketler: Hürriyet, ve, İtilaf, Partisi,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Haber Yazılımı Haber Scripti Haber Sistemi Haber Paketleri