Yazı Detayı
08 Temmuz 2017 - Cumartesi 00:21 Bu yazı 584 kez okundu
 
ENDERUN MEKTEBİ
Sibel Doğan
 
 

Enderun Mektebi Osmanlı Devleti’nin gücünü korumak ve geliştirmek için nitelikli insan yetiştirmeyi hedefleyen bir eğitim kurumudur. II. Murat zamanında Edirne’de kurulan Enderun Mektebi Fatih Sultan Mehmet zamanında geliştirildi ve kurumlaştı. Fatih Sultan Mehmet zamanında Enderun Mektebi sadece Hristiyan ailelerin yetenekli çocuklarını eğiten bir devşirme mektebi olma özelliğinden kurtulmuş, aynı zamanda devletin gelişmesi için ihtiyaç duyulan üstün yetenekli yönetici eğitimine de yer verilmiştir. Bu yönüyle bu okulun dünyanın ilk kamu yönetimi okulu olduğu söylenebilir.

 

Bu okula öğrenciler fiziki görünüş ve zekâ seviyesi gibi ölçütlere bakılarak alınırdı. Seçilen adaylar özel programlarla ve seçkin öğretmenlerle becerilerine göre eğitim alırlardı.

Osmanlı sarayının dışa kapalı iç bölümünde yer alan bu saray okulu İmparatorluğun sınırlarının genişlemesinde çok etkili oldu.

 

Enderun’un eğitim süresi 12-14 yıl olarak uygulanırdı. Dini bilimler, devlet yönetimi, el becerileri, beden eğitimi ve savaş bilimleri öğretilirdi. Devrin en meşhur ilim adamları sarayda toplanarak bu mektepte ders vermekle görevlendirildi. Öğretim programı devlet hizmetlerinde çalışmaya hazırlık olarak düzenlenmiştir. Okul günlük yaşamdan ayrı olarak düşünülmemiş, sosyal hayatın bir devamı olarak yapılandırılmıştı. Kendi çağının eğitim anlayışı içerisinde uygulama ve el becerilerine çok daha fazla yer verilirdi.

Enderun’a alınan öğrenciler kiler, hazine ve benzeri saray hizmetlerinde çalıştırılma ve bahçıvanlık, oymacılık, marangozluk, inşaat, dokumacılık gibi sarayla ilgili sanat atölyelerinde bu becerilerden birini öğrenmeleri zorunluluğu vardı

 

Saray mektepleri, özellikle Topkapı Sarayı’ndaki Enderun mektebi; Osmanlı Devleti sivil memurlarının, devlet ileri gelenlerinin ve askerî görevlilerinin büyük bir bölümünü, yeniçeri ağalarını, sadrazamını, defterdarını, kubbe vezirini, beylerbeylerini ve sancakbeylerini yetiştiren en önemli eğitim müessesesiydi. Enderun’a girebilmek, bir şeref, imtiyaz ve bahtiyarlık sayılırdı. Fakat girenlerden pek çok şey ve kabiliyet beklenirdi. Bunun için Enderun’a alınacak talebeler zekâ testine tâbi tutulurlardı. Zekâ testini de dünyada ilk uygulayan Osmanlılar olmuştur.

 

Enderun Mektebi’ne gelecek olan çocukların eğitim yaşında olması gerekirdi. Ailenin tek çocukları devşirme sistemine alınmazdı. Eğitim yaşı geçen insanlar da devşirilmezdi. Enderun mektebinde eğitim ve öğretim II. Mahmut devrine kadar sistemli bir şekilde devam etti. On sekizinci yüzyılın sonlarında devşirme sisteminin bozulmasıyla darbe yiyen okul, 1826’dan sonra Yeniçeri ocağının kaldırılmasından sonra kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammedîye ordusu için yetiştirilmesi gereken küçük ve büyük rütbeli subayların büyük bir kısmının Enderun mektebinden seçilmesi ile sarsıldı. Daha sonra batı metotları ile harp okullarının açılması ve bunların giderek çoğalmasıyla mektebin önemi iyice azaldı. Modern eğitimin gittikçe yerleşip yayılması karşısında, Enderun mektebi de modern eğitim ilkelerini uygulamaya başladı. Ancak şehirde Türk veya ecnebi olmak üzere çeşitli genel kültür kurumlarının ve meslek okullarının açılması, özellikle Enderun Mektebi’nden çıkanların, Tanzimat’tan önceki devirde olduğu gibi, devlet görevlerine tayinlerdeki üstün durumlarını kaybetmeleri, halk arasında özellikle devlet ileri gelenleri katındaki değerini sarstığından bu eğitim yuvası kalkınamadı ve 1908 ikinci meşrutiyetin ilanını  takip eden günlerde tamamen kapatıldı.

 

 

 
Etiketler: ENDERUN, MEKTEBİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Nisan 2018
Dilde Zenginleşme
505 Okunma.
07 Nisan 2018
Alfabemiz Ne Olmalı?
374 Okunma.
24 Mart 2018
KÖRLÜK
445 Okunma.
14 Mart 2018
Kadın Hakları
323 Okunma.
03 Mart 2018
EĞİTİM ÖNEMLİDİR
353 Okunma.
09 Aralık 2017
Sus, izle
453 Okunma.
23 Kasım 2017
Modern Türkiye
408 Okunma.
17 Kasım 2017
BİZ
343 Okunma.
09 Kasım 2017
Anlam
365 Okunma.
26 Ekim 2017
Aşk nedir?
418 Okunma.
13 Ekim 2017
Aydınlık Yol
411 Okunma.
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
497 Okunma.
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
508 Okunma.
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
514 Okunma.
13 Temmuz 2017
Şehzade Evlilikleri
376 Okunma.
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
553 Okunma.
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
556 Okunma.
25 Mayıs 2017
Rüzgar
548 Okunma.
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
531 Okunma.
14 Nisan 2017
Süryaniler
1062 Okunma.
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
574 Okunma.
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
685 Okunma.
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
656 Okunma.
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
728 Okunma.
22 Şubat 2017
Ahmet Rıza Bey
776 Okunma.
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
648 Okunma.
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
542 Okunma.
24 Ocak 2017
İttihatçılar
682 Okunma.
17 Ocak 2017
Sen Lazım
606 Okunma.
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
657 Okunma.
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
730 Okunma.
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
747 Okunma.
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
690 Okunma.
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
757 Okunma.
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
754 Okunma.
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
677 Okunma.
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
744 Okunma.
16 Kasım 2016
İstanbul
608 Okunma.
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
677 Okunma.
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
630 Okunma.
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
1108 Okunma.
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
832 Okunma.
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
702 Okunma.
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
896 Okunma.
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
809 Okunma.
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
952 Okunma.
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
1017 Okunma.
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
1163 Okunma.
26 Nisan 2016
Sarıkamış Harekatı
913 Okunma.
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
810 Okunma.
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
993 Okunma.
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
992 Okunma.
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
738 Okunma.
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
985 Okunma.
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
917 Okunma.
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
873 Okunma.
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
956 Okunma.
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
1075 Okunma.
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
962 Okunma.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
1846 Okunma.
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
958 Okunma.
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
1093 Okunma.
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
1137 Okunma.
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
1241 Okunma.
05 Ocak 2016
Enver
973 Okunma.
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
1378 Okunma.
22 Aralık 2015
25 Aralık
963 Okunma.
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
1004 Okunma.
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
934 Okunma.
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
903 Okunma.
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
1093 Okunma.
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
954 Okunma.
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
1780 Okunma.
Haber Yazılımı