Yazı Detayı
14 Mayıs 2018 - Pazartesi 06:24
 
EBEVEYN-ÇOCUK ARASINDAKİ GÜVENLİK BAĞI OLUŞTURMA YOLLARI 5
Sezin GÖREN
 
 

Uzm. Gelişim Psk. Sezin Gör

Çocuğunuza neyin iyi gelip neyin iyi gelmediğini keşfettiğinizde ve bu sınırlar dahilinde ona yaklaşarak yanıt verdiğinizde çocuğunuzun sakinleşmesine yardımcı olmakla birlikte size olan güvenin oluşumunu destekleyerek çocuğunuzun kendi kendini sakinleştirme yollarını öğrenmesine yardımcı olmaya başlamış olacaksınız.

2. Yemek yeme ve uyku düzenini güvenli bağlanma için bir fırsata dönüştürün.

Çocuğunuz yeterli miktarda uykusunu almazsa, sakinleşmez ve sizinle birlikte olumlu/ılımlı bir etkileşim sürecine hazır olamaz. Aynı şekilde açlık hissi (atıştırmalıklar dahil) de sizinle olan iletişiminde olumsuzluklara sebep olabilir. Çocuğunuzun verdiği uyku ve açlık sinyalleri sizinle bağ kurabilmesi için çok önemlidir, çünkü bu ihtiyaçları zamanında ve yeterli miktarda karşılandığı zaman çocuk “annem/babam benim ihtiyaçlarımın ve isteklerimin farkında ve beni anlıyor” hissinin oluşmasına zemin hazırlar. Dolayısıyla çocuğunuzun verdiği, “bu kadar uyku bana yetti”, “karnım doydu, daha fazla yemek istemiyorum” sinyallerini doğru bir şekilde almaya özen gösterin.

3. Çocuğunuzla bol bol konuşun, bol bol oyun oynayın ve onunla birlikte eğlenmenin tadına varın.

Çocuğunuzla birlikte eğlenmek, oyun oynamak, sarılmak ve mutluluklarınızı paylaşmak hem aranızdaki güvenli bağın oluşumu hem de sosyal-duygusal gelişim için çok ama çok önemlidir. Gülümsemeniz, kahkaha atmanız, dokunmanız ve çocuğunuzla birlikte ihtiyacı olduğu her an etkileşime girmeniz, çocuğunuza gösterdiğiniz vücut diliniz, kullandığınız ses tonunuz ve sevgi dolu dokunuşlarınız onunla iletişime geçme şeklinizdeki en can alıcı noktalar ve yollardır.

Çocuğunuzun belirli bir oyuncakla/oyunla oymak isteğinin sinyalini gördüğünüzde sakin bir şekilde ona yaklaşıp gülümseyerek bu isteğine ortak olmaya özen gösterin. Oyuncaklar, kitaplar, müzik birlikte oynamanız için size yardımcı birer başlangıç olabilir. Örneğin Cee-eee oyunu veya sakin bir tonda çocuğunuza seslenmek onu oyuna davet ettiğinizin göstergesi olabilir. Çocuğunuzla nasıl oynayacağınızdan veya onunla nasıl iletişime geçebileceğinizden şüphe ediyorsanız onun dünyasına girmeye denemeye ve çabalamaya devam edin. Eminim bir yolunu bulacaksınız. Yanında oturup ona bakmanız hareketlerini konuşarak ona söylemeniz bile çok büyük bir etkiye sahip olacaktır.

4. Aranızdaki güvenli bağı oluşturmaya çalışmak sizin mükemmel ebeyen olmanızı gerektirmez.

Her zaman her koşulda mükemmel bir ebeveyn olmak zorunda değilsiniz bu zaten mümkün değil sizin de duygusal inişleriniz ve çıkışlarınız, gün içinde yaşadığınız olumlu ve olumsuz birçok durum var. Aranızdaki güvenli bağın oluşması için yapmacık, var olan şeyleri yokmuş gibi göstermenize de gerek yok, olumsuz duygularla nasıl baş edilebileceğini de çocuğunuz sizden öğrenecek, onun en önemli ve en değer verdiği rol modeli sizsiniz. Sadece elinizden gelenin en iyisini yapmaya çalışın ve onun dünyasını onun bakış açısıyla bakarak anlamaya çalışın ve çocuğunuzun istek ve ihtiyaçlarını anlayamadığınız durumlar için endişe etmeyin. Güvenli bağın oluşumu için en önemli anahtar çocuğunuzla olan etkileşimin kalitesi ve duyarlı bir şekilde yanıt verme şeklinizle birlikte kaçırdığınız sinyalleri farkedip onarmanızdır.

Önemli Not: Kendinize zaman ayrmayı ve rahatlamayı unutmayın. Size iyi gelen hobilerinizi gerçekleştirmeyi ihmal etmeyin. Siz kendinizi iyi hissedin ki çocuğunuza da bu hislerinizi yansıtabilin.

5. Babaları da güvenli bağı oluşturma sürecine dahil etmeyi unutmayın.

Anneler kadar babaların da çocuğuyla arasında duygusal bağı oluşturması çok önemlidir. Örneğin babalar çocuklarıyla aşağıdaki aktivitelere eşlik ederek, çocuğunun duygularını paylaşabilir:

* Biberonla beslerken, yemek yedirirken, bez değiştirirken çocuğunuzun gözlerine bakmak (bakmıyosa gözlerini size bakması için yakalamaya çalışmak), gülümsemek, konuşmak.

* Hikaye kitabı okumak, masal anlatmak, birlikte şarkı söylemek ve konuşmak. Çocuğunuzun sizin ne söylediğinizi anlamayacağını düşünseniz bile babasının sesini duymak onu sakinleştirecek ve kendisini güvende hmesini sağlayacaltır.

* Cee-ee veya çocuğunuzun hareketlerini aynalama oyunları oynayın. Aynalama oyunu: çocuğunuzun hareketlerinin aynısını karşısına geçip ona bakarak yapmak, çıkardığı sesleri ve tonlamaları çıkarmak ve arada onu anladığınızı gösteren yanıtlar vermek.

* Çocuğunuza dokunmak ve onu tutarak sizin sıcaklığınızı hmesini sağlamak. Örneğin, iş dışında günlük rutinlerinizi yaparken taşıma kangurusunu kullanabilirsiniz.

* Çocuğunuzun farklı yüz ifadelerinizin özelliklerini ve mimiklerinizi görmesine ve hmesine izin vermek.

6. Birlikte karşılıklı olarak zevk aldığınız/hoşlandığınız oyunları oynamak

Araştırmalara göre, karşılıklı olarak keyif almak ve eğlenmek beyin gelişimini olumlu yönde etkiliyor. Çocuklar “Annem-babam benimle birlikteyken keyif aldığında, hayat daha güzel” algısını htiklerinde kendilerini daha çok güvende hissederler.

7. Her çocuk etrafında meşgul olabileceği yaklaşımlara ihtiyaç duyar.

Çocuklar sevgiyi, şefkati ve htirdiğiniz yakınlığı tıpkı bir sünger gibi ciltleri aracılığyla içlerine çekerler. Yumuşak ve nazik bir dokunuş çocuğunuzun size olan duyarlılığını arttırır. Oyun niyetli dokunuşlarınız onu neşelendirir. Çocuğunuza şefkatli dokunuşunuz hoşlanma duygusu ve kendisini rahatlamış/güvende hmesinin yanında, onun sakinleşmesine ve aynı zamanda zorlandığı duygularını/hislerini organize etmesine yardımcı olur.

8. Göz göze bakış, göz göze duruş.

Çocuğunuzun doğumundan itibaren onun göz hizasında olsun ve tüm dikkatinizle çocuğunuzun ne zaman size dönüp bakmak istediğine odaklanın. Zamanla çocuğunuz sizin gözlerinize odaklanacak ve ne demek istediğinizi anlamaya çalışacaktır. Göz teması çocuğunuzun kendini güvende hmesi ve aranızdaki bağ kurulumu için çok önemlidir.

9. Mümkün olduğu sürece, çocuğunuzun liderliğini takip edin.

Güvenli bağın oluşumu için ebeveyn çocuğunun ihtiyaçlarına karşı duyarlı ve yanıtlayıcı olmalıdır. Çocuğunuzun hemen göze çarpmayan taleplerine/isteklerine özen göstererek dikkat etmenizdeki gönüllülüğünüz, kendisini rahat hmesi, istediğinde size sarılması, istediğinde sizden uzaklaşıp dünyayı keşfetmesi çocuğunuzun kendisini güvende hmesini sağlayarak bu hissinin artmasını sağlayacaktır.

10.Çocuğunuzun içinde bulunduğu zorlu hislerine ve duygularına yanında durarak eşlik edin ve paylaşın.

Çocuklar htikleri olumsuz duygularıyla örneğin kızgınlık, üzgünlük, can acıması, korku gibi kendi kendilerine baş etmeyi bilemezler ve bu konuda zorlanırlar. Çocuğunuzun olumsuz duyguları yoğun bir şekilde htiği durumlarda onun yanında durun ta ki çocuğunuz bu hissini düşünüp üstesinden gelinceye kadar. Böylece çocuğunuz güven duygusunu öğrenecktir. “Ben kendimi kötü htiğim zamanlarda ve acı çektiğimde annem/babam benim yanımda” ve “Zor bir deneyim yaşayabilirim, ama sonunda sakinleşerek rahatlayacağıma güveniyorum.” Hislerini siz yanında kaldığınız sure boyunca tecrübe edecektir.

11.Hisleriniz hakkında sesli bir şekilde konuşun.

Çocuğunuzun doğumundan itibaren kendi hisleriniz ve çocuğunuzu htikleri hakkında sesli bir şekilde konuşun. Böylece çocuğunuzun hislerininin ve duygularının adını öğrenecek ve duyguların paylaşılabilir bir şey olduğunun farkına varacaktır. Çocuğunuz büyüdükçe htiği her duyguyu isimlendirerek bu hissin onun üzerinde yarattığı etkisi hakkında konuşun.

12.Büyük, güçlü, bilge ve içten olun.

Güvenli bağın kalbinde çocuğunuza sevgiyle yaklaşarak şefkat ihtiyacını karşılamak, kendisini rahat hmesini sağlamak, ona rehberlik etmek ve hayatın kaçınılmaz zorluklarına karşı onu korumak yatar. Aslında bizler de yaşımız kaç olursa olsun, bazen bu hisleri derinden hmeye ihtiyacımız vardır.

1. Çocuğunuzun kendine özgü olan karakteristik özelliklerini keşfedin.

Çocuğunuz dünyaya kendine özgü mizacı ve karakeri ile gelir. Doğumdan itibaren, her çocuğun kendine has birtakım özellikleri, kişiliği ve tercihleri vardır. Her çocuğun sinir sistemi de kendine özgüdür. Bu yüzden, bazı çocuklar sesle ve hareketli aktivitelerle sakinleşirken, bazısı ise sakin ve sessizlikte kalarak sakinleşmeyi tercih eder. Buradaki önemli nokta çocuğunuzun ihtiyacının ne olduğunu bulup bu doğrultuda davranarak çocuğunuza karşılık vermenizdir.

Başlangıçta çocuğunuzun her çıkardığı ses ve ağlama tonu aynı gibi gelse de aslında zamanla bu tonlamaların ve mimiklerin birbirinden farklı olduğunu anlayacaksınız. Aslında, çocuğunuz tonlamaları ve kendine özgü hareketleri kullanarak sizle farklı yollardan iletişim kurmaya çalışıyor. Gözlerini ovması, yüzünü buruşturması, gözlerini sıkı sıkı kapatması, yumruklarını sıkması, çok hareketli/çılgınca hareketleri, geriye doğru kendini atması gibi. Aslında bunların hepsi çocuğunuzun size belirli bir konu/durum/olay hakkında sizinle iletişime geçmek için vermiş olduğu birer sinyaldir. Çocuğunuz bu şekilde içinde bulunduğu duygusal durumunu anlatmaya çalışır. Burada anne ve babalara düşen görev “duyusal dedektiflik’tir”. Böylece, çocuğunuzun ne durumda olduğunu ve size neyi anlatmaya çalıştığını anlayarak doğru bir davranış yaklaşımıyla onun sorununa içinde bulunduğu olumsuz durumuna yanıt verebileceksiniz.

* Çocuğunuzun yüz ifadeleriyle, mimikleriyle ve vücut hareketleriyle verdiği ipuçlarına dikkat edin ve duyusal ihtiyaçlarını karşılamaya hazırlanın. Örneğin, çocuğunuz sizin sesinizi duyduğunda vücudunun duruşunu değiştirebilir, yüz ifadesini değiştirebilir veya kollarını ve bacaklarını daha farklı bir şekilde hareket ettirebilir. Yine tonlama ve hareketlerini kullanarak sizin sarılmanıza veya sadece onunla konuşarak cevap vermenize rahatlatmanıza ihtiyacının olduğu sinyallerini verebilir.

* Çocuğunuzun çıkardığı sesleri birbirinden ayırt etmeye çalışın ve bu seslerin ne anlama geldiğini keşfedin. Örneğin, “Acıktım” sesi daha kısa ve daha sessiz bir tonda ağlama iken, “yorgunum” sesi daha baskın ve sesli bir tonda ağlama şeklinde olabilir.

* Çocuğunuzun mutlu olduğu, keyif aldığı, dikkatini verdiği hareketleri sesleri ve ortamları keşfedin.

Bazen çocuklar siz ne yaparsanız yapın huzursuz olabilir, özellikle diş çıkarırken, hasta olduğunda veya büyük gelişimsel değişimlerin içinde olduklarında. Bu durumlarda, çocuğunuzla iletişim kurmaya ve onu sakinleştirecek yeni yöntemler bulmaya çaba sarf edin. Bu sayede çocuğunuz “annem/babam beni önemsiyor ve bana yardımcı olmaya çalışıyor, benim yanımda!” hissini yaşayacaktır. Sizin sabrınız, koşulsuz sevginiz ve ona olan ilginiz huysuzluğu devam etse bile çocuğunuzun bilinç altında olumlu düşüncelerin oluşumuna katkı sağlayacaktır.

Çocuğunuza neyin iyi gelip neyin iyi gelmediğini keşfettiğinizde ve bu sınırlar dahilinde ona yaklaşarak yanıt verdiğinizde çocuğunuzun sakinleşmesine yardımcı olmakla birlikte size olan güvenin oluşumunu destekleyerek çocuğunuzun kendi kendini sakinleştirme yollarını öğrenmesine yardımcı olmaya başlamış olacaksınız.

2. Yemek yeme ve uyku düzenini güvenli bağlanma için bir fırsata dönüştürün.

Çocuğunuz yeterli miktarda uykusunu almazsa, sakinleşmez ve sizinle birlikte olumlu/ılımlı bir etkileşim sürecine hazır olamaz. Aynı şekilde açlık hissi (atıştırmalıklar dahil) de sizinle olan iletişiminde olumsuzluklara sebep olabilir. Çocuğunuzun verdiği uyku ve açlık sinyalleri sizinle bağ kurabilmesi için çok önemlidir, çünkü bu ihtiyaçları zamanında ve yeterli miktarda karşılandığı zaman çocuk “annem/babam benim ihtiyaçlarımın ve isteklerimin farkında ve beni anlıyor” hissinin oluşmasına zemin hazırlar. Dolayısıyla çocuğunuzun verdiği, “bu kadar uyku bana yetti”, “karnım doydu, daha fazla yemek istemiyorum” sinyallerini doğru bir şekilde almaya özen gösterin.

3. Çocuğunuzla bol bol konuşun, bol bol oyun oynayın ve onunla birlikte eğlenmenin tadına varın.

Çocuğunuzla birlikte eğlenmek, oyun oynamak, sarılmak ve mutluluklarınızı paylaşmak hem aranızdaki güvenli bağın oluşumu hem de sosyal-duygusal gelişim için çok ama çok önemlidir. Gülümsemeniz, kahkaha atmanız, dokunmanız ve çocuğunuzla birlikte ihtiyacı olduğu her an etkileşime girmeniz, çocuğunuza gösterdiğiniz vücut diliniz, kullandığınız ses tonunuz ve sevgi dolu dokunuşlarınız onunla iletişime geçme şeklinizdeki en can alıcı noktalar ve yollardır.

Çocuğunuzun belirli bir oyuncakla/oyunla oymak isteğinin sinyalini gördüğünüzde sakin bir şekilde ona yaklaşıp gülümseyerek bu isteğine ortak olmaya özen gösterin. Oyuncaklar, kitaplar, müzik birlikte oynamanız için size yardımcı birer başlangıç olabilir. Örneğin Cee-eee oyunu veya sakin bir tonda çocuğunuza seslenmek onu oyuna davet ettiğinizin göstergesi olabilir. Çocuğunuzla nasıl oynayacağınızdan veya onunla nasıl iletişime geçebileceğinizden şüphe ediyorsanız onun dünyasına girmeye denemeye ve çabalamaya devam edin. Eminim bir yolunu bulacaksınız. Yanında oturup ona bakmanız hareketlerini konuşarak ona söylemeniz bile çok büyük bir etkiye sahip olacaktır.

4. Aranızdaki güvenli bağı oluşturmaya çalışmak sizin mükemmel ebeyen olmanızı gerektirmez.

Her zaman her koşulda mükemmel bir ebeveyn olmak zorunda değilsiniz bu zaten mümkün değil sizin de duygusal inişleriniz ve çıkışlarınız, gün içinde yaşadığınız olumlu ve olumsuz birçok durum var. Aranızdaki güvenli bağın oluşması için yapmacık, var olan şeyleri yokmuş gibi göstermenize de gerek yok, olumsuz duygularla nasıl baş edilebileceğini de çocuğunuz sizden öğrenecek, onun en önemli ve en değer verdiği rol modeli sizsiniz. Sadece elinizden gelenin en iyisini yapmaya çalışın ve onun dünyasını onun bakış açısıyla bakarak anlamaya çalışın ve çocuğunuzun istek ve ihtiyaçlarını anlayamadığınız durumlar için endişe etmeyin. Güvenli bağın oluşumu için en önemli anahtar çocuğunuzla olan etkileşimin kalitesi ve duyarlı bir şekilde yanıt verme şeklinizle birlikte kaçırdığınız sinyalleri farkedip onarmanızdır.

Önemli Not: Kendinize zaman ayrmayı ve rahatlamayı unutmayın. Size iyi gelen hobilerinizi gerçekleştirmeyi ihmal etmeyin. Siz kendinizi iyi hissedin ki çocuğunuza da bu hislerinizi yansıtabilin.

5. Babaları da güvenli bağı oluşturma sürecine dahil etmeyi unutmayın.

Anneler kadar babaların da çocuğuyla arasında duygusal bağı oluşturması çok önemlidir. Örneğin babalar çocuklarıyla aşağıdaki aktivitelere eşlik ederek, çocuğunun duygularını paylaşabilir:

* Biberonla beslerken, yemek yedirirken, bez değiştirirken çocuğunuzun gözlerine bakmak (bakmıyosa gözlerini size bakması için yakalamaya çalışmak), gülümsemek, konuşmak.

* Hikaye kitabı okumak, masal anlatmak, birlikte şarkı söylemek ve konuşmak. Çocuğunuzun sizin ne söylediğinizi anlamayacağını düşünseniz bile babasının sesini duymak onu sakinleştirecek ve kendisini güvende hmesini sağlayacaltır.

* Cee-ee veya çocuğunuzun hareketlerini aynalama oyunları oynayın. Aynalama oyunu: çocuğunuzun hareketlerinin aynısını karşısına geçip ona bakarak yapmak, çıkardığı sesleri ve tonlamaları çıkarmak ve arada onu anladığınızı gösteren yanıtlar vermek.

* Çocuğunuza dokunmak ve onu tutarak sizin sıcaklığınızı hmesini sağlamak. Örneğin, iş dışında günlük rutinlerinizi yaparken taşıma kangurusunu kullanabilirsiniz.

* Çocuğunuzun farklı yüz ifadelerinizin özelliklerini ve mimiklerinizi görmesine ve hmesine izin vermek.

6. Birlikte karşılıklı olarak zevk aldığınız/hoşlandığınız oyunları oynamak

Araştırmalara göre, karşılıklı olarak keyif almak ve eğlenmek beyin gelişimini olumlu yönde etkiliyor. Çocuklar “Annem-babam benimle birlikteyken keyif aldığında, hayat daha güzel” algısını htiklerinde kendilerini daha çok güvende hissederler.

7. Her çocuk etrafında meşgul olabileceği yaklaşımlara ihtiyaç duyar.

Çocuklar sevgiyi, şefkati ve htirdiğiniz yakınlığı tıpkı bir sünger gibi ciltleri aracılığyla içlerine çekerler. Yumuşak ve nazik bir dokunuş çocuğunuzun size olan duyarlılığını arttırır. Oyun niyetli dokunuşlarınız onu neşelendirir. Çocuğunuza şefkatli dokunuşunuz hoşlanma duygusu ve kendisini rahatlamış/güvende hmesinin yanında, onun sakinleşmesine ve aynı zamanda zorlandığı duygularını/hislerini organize etmesine yardımcı olur.

8. Göz göze bakış, göz göze duruş.

Çocuğunuzun doğumundan itibaren onun göz hizasında olsun ve tüm dikkatinizle çocuğunuzun ne zaman size dönüp bakmak istediğine odaklanın. Zamanla çocuğunuz sizin gözlerinize odaklanacak ve ne demek istediğinizi anlamaya çalışacaktır. Göz teması çocuğunuzun kendini güvende hmesi ve aranızdaki bağ kurulumu için çok önemlidir.

9. Mümkün olduğu sürece, çocuğunuzun liderliğini takip edin.

Güvenli bağın oluşumu için ebeveyn çocuğunun ihtiyaçlarına karşı duyarlı ve yanıtlayıcı olmalıdır. Çocuğunuzun hemen göze çarpmayan taleplerine/isteklerine özen göstererek dikkat etmenizdeki gönüllülüğünüz, kendisini rahat hmesi, istediğinde size sarılması, istediğinde sizden uzaklaşıp dünyayı keşfetmesi çocuğunuzun kendisini güvende hmesini sağlayarak bu hissinin artmasını sağlayacaktır.

10.Çocuğunuzun içinde bulunduğu zorlu hislerine ve duygularına yanında durarak eşlik edin ve paylaşın.

Çocuklar htikleri olumsuz duygularıyla örneğin kızgınlık, üzgünlük, can acıması, korku gibi kendi kendilerine baş etmeyi bilemezler ve bu konuda zorlanırlar. Çocuğunuzun olumsuz duyguları yoğun bir şekilde htiği durumlarda onun yanında durun ta ki çocuğunuz bu hissini düşünüp üstesinden gelinceye kadar. Böylece çocuğunuz güven duygusunu öğrenecktir. “Ben kendimi kötü htiğim zamanlarda ve acı çektiğimde annem/babam benim yanımda” ve “Zor bir deneyim yaşayabilirim, ama sonunda sakinleşerek rahatlayacağıma güveniyorum.” Hislerini siz yanında kaldığınız sure boyunca tecrübe edecektir.

11.Hisleriniz hakkında sesli bir şekilde konuşun.

Çocuğunuzun doğumundan itibaren kendi hisleriniz ve çocuğunuzu htikleri hakkında sesli bir şekilde konuşun. Böylece çocuğunuzun hislerininin ve duygularının adını öğrenecek ve duyguların paylaşılabilir bir şey olduğunun farkına varacaktır. Çocuğunuz büyüdükçe htiği her duyguyu isimlendirerek bu hissin onun üzerinde yarattığı etkisi hakkında konuşun.

12.Büyük, güçlü, bilge ve içten olun.

Güvenli bağın kalbinde çocuğunuza sevgiyle yaklaşarak şefkat ihtiyacını karşılamak, kendisini rahat hmesini sağlamak, ona rehberlik etmek ve hayatın kaçınılmaz zorluklarına karşı onu korumak yatar. Aslında bizler de yaşımız kaç olursa olsun, bazen bu hisleri derinden hmeye ihtiyacımız vardır.

Uzm. Gelişim Psk. Sezin Gör

 
Etiketler: EBEVEYN-ÇOCUK, ARASINDAKİ, , GÜVENLİK, BAĞI, OLUŞTURMA, YOLLARI, 5,
Yorumlar
Haber Yazılımı