Yazı Detayı
22 Şubat 2017 - Çarşamba 17:52 Bu yazı 475 kez okundu
 
Ahmet Rıza Bey
Sibel Doğan
 
 

 

Jöntürk hareketinin en önemli ideologlarından ve ittihat ve terakki Cemiyetinin önde gelen liderlerindendir. Eylül 1857’de istanbul’da Vaniköy’de dünyaya geldi. Babası İngiliz Ali Bey’dir. İngiliz denmesinin nedeni Kırım savaşı’nda İcadiye Kasrına yerleşen İngiliz askeriyle görüşmesiydi. Ali Bey Hariciye memuru olduğu için İngilizce bilirdi.  Şurayı Devlet ve Meclisi Ayan üyeliklerinde bulundu.  Meşrutiyet ve hürriyet gibi ileri fikirleri nedeniyle dikkat çektiğinden II. Abdülhamit tarafından 1879’da Konya’ya sürüldü. Yine sürgündeyken Ilgın’da öldü. Ahmet Rızanın Annesi İslamlığı kabul etmiş olan ve bir yazara göre ciddi Türk olan Avusturyalı bir hanımdı.

Ahmet Rıza, Galatasaray Lisesi’nde okudu. Tahsil çevresi şarklı olmayan, şark havası esmeyen bir muhitte yetişti.  Hariciye tercüme odasında kısa bir süre kâtiplik yaptı. Fransa’da Grignon’da tarım tahsiline gitti. Tahsilinin son yıllarında babasını ziyaret için Konya’ya gitti. Bu sırada Anadolu’yu görme imkânı da oldu. Babasının ölüm haberi üzerine yurda döndü. Bursa mülki idaresinde muallim ve müdür oldu. Maarif Nazırı Münif Paşanın dikkatini çektiğinden bir yıl sonra Bursa Maarif Müdürü oldu. Ancak gözü hep Avrupa’daydı. 1889’da Paris’e gitti ve Meşrutiyetin ilanına kadar orada kaldı.

O sıralarda İstanbul’da kurulan İttihat-ı Osmaniye Cemiyetin’e paralel bir merkez Paris’te meydana gelmiş oluyordu. Ahmet Rıza Bey’in isim veya sembol filozof Auguste Comte’un Pozitivizm ’inden ilham aldı. Daha sonra İstanbul’daki gençlerle temas kurulunca gençler bu ismi İttihat ve Terakki şekline soktular.  İttihat ve Terakki ismi böylece gelişti. İki merkez arasında  yapılan temaslardan sonra  İstanbul’daki İttihat-ı Osmani kaldırılarak her iki grup İttihat ve Terakki adı ve bayrağı adı altında birleştiler. Bu arada Paris merkezi İstanbul’un bir şubesi sayıldı. Bu şekli durum yapılan ihbarlar sonunda İstanbul grubunun gücünü kaybedip dağılmasına ve İstanbul üyelerinin bir kısmı mahkûm olarak sürgüne gönderilmelerine diğerlerinin de yurt dışına kaçmalarına kadar devam etti. Ondan sonra Paris ve Ahmet Rıza teşkilatın fiilen merkez ve önderi olarak tanındı.  

Adı sıklıkla pozitivizmle anılsa da yerli ve yabancı farklı düşünürlerden etkilendi. En çok etkilendiği yerli düşünürler Şinasi ve Namık Kemal’dir. Akılcılık, vatanseverlik, medeniyet, Osmanlıcılık gibi uzun yıllar fikri ve siyasi pozisyonunun temel taşları olacak vurgular Namık Kemal’den esinlenilmişti.  Bu fikirler Lock, Voltaire gibi düşünürler ve pozitivizmle beslendi. Comte’nin düşüncelerini Osmanlı Devleti’nde uygulamaya çalıştı. Buna göre toplumsal karmaşa, pozitif bilimler ışığında ihdas edilecek bir düzen sayesinde aşılacak ve böylece ilerleme mümkün olacaktı. Düzeni ve buna bağlı olarak ilerlemeyi sağlayacak olan ise eğitimli ve doğa bilimlerinin yöntem ve bulgularından haberdar bir bürokrat kesimdi.

Dine tümüyle kayıtsız olmamakla birlikte İslam’ı bir meşruiyet unsuru olarak kullanma eğilimi zaman içinde azaldı. Bilimi, siyaset ve idarenin temeli yapma arzusu, kişiye bağlı siyasetin reddi demekti. Yani bir açıdan Abdülhamit’e muhalefet etmek kaçınılmazdı.   

Kaynaklar

Osmanlıdan Günümüze Türkiye’de siyasal Hayat. Yordam Kitap.2015.

Aydemir, şevket Süreyya. Enver Paşa. Cilt I. Remzi Kitabevi. Şubat 2015.

Akşin, Sina. Jön Türkler ve İttihat ve Terakki. İmge Kitabevi.Eylül 2014.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 
Etiketler: Ahmet, Rıza, Bey,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
11 Eylül 2017
Sessiz Gece
94 Okunma.
27 Temmuz 2017
Bizde Tarih Anlayışı
178 Okunma.
20 Temmuz 2017
Vahdettin ülkeyi Neden Terk Etti?
239 Okunma.
13 Temmuz 2017
Şehzade Evlilikleri
126 Okunma.
08 Temmuz 2017
ENDERUN MEKTEBİ
235 Okunma.
22 Haziran 2017
Karakol Cemiyeti
229 Okunma.
01 Haziran 2017
Kitap Severliğimiz
249 Okunma.
25 Mayıs 2017
Rüzgar
203 Okunma.
18 Mayıs 2017
Atatürk ve Bayrak
245 Okunma.
14 Nisan 2017
Süryaniler
733 Okunma.
05 Nisan 2017
Gençliğimsin
255 Okunma.
28 Mart 2017
Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne Eleştirileri
357 Okunma.
22 Mart 2017
Kût'ül-Amâre Savaşı
312 Okunma.
08 Mart 2017
Hürriyet ve İtilaf Partisi
378 Okunma.
07 Şubat 2017
Sol Partilerin Gençlerle ilişkisi
345 Okunma.
31 Ocak 2017
Akıp giden yaşam
278 Okunma.
24 Ocak 2017
İttihatçılar
317 Okunma.
17 Ocak 2017
Sen Lazım
290 Okunma.
11 Ocak 2017
Ruhumun Aynası
343 Okunma.
04 Ocak 2017
İttihat ve Terakki
358 Okunma.
27 Aralık 2016
Mustafa Kemal
417 Okunma.
20 Aralık 2016
Vatan Yahut Silistre
380 Okunma.
14 Aralık 2016
VATANIM SENSİN
419 Okunma.
07 Aralık 2016
Kravatın Tarihi
405 Okunma.
30 Kasım 2016
HER ŞEY NORMAL
392 Okunma.
22 Kasım 2016
ÖĞRETMENLİK
364 Okunma.
16 Kasım 2016
İstanbul
354 Okunma.
08 Kasım 2016
MİSAKI MİLLİ NEDİR?
405 Okunma.
02 Kasım 2016
Türkiye’de 29 Ekim
311 Okunma.
19 Temmuz 2016
İleri Çağ İleri Medeniyet demek midir?
765 Okunma.
12 Temmuz 2016
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde Neden Lider yoktu?
487 Okunma.
29 Haziran 2016
Almanya’nın Osmanlı ile İttifak Yapma Nedenleri
433 Okunma.
31 Mayıs 2016
Babı Ali Baskını
590 Okunma.
24 Mayıs 2016
Kafkas Cephesinde Osmanlı- Alman Çatışması
552 Okunma.
17 Mayıs 2016
İttihat ve Terakki Partisi’nin ideolojisi
598 Okunma.
10 Mayıs 2016
Deniz Gezmiş’e
683 Okunma.
03 Mayıs 2016
Mustafa Kemal ya da Enver
768 Okunma.
26 Nisan 2016
Sarıkamış Harekatı
608 Okunma.
19 Nisan 2016
I.DÜNYA SAVAŞINDA ALMANLARLA İTTİFAK YAPMAK ZORUNLU MUYDU?
492 Okunma.
12 Nisan 2016
Fatih’in Osmanlısı
662 Okunma.
05 Nisan 2016
Latin Alfabesinin Kullanımı
620 Okunma.
29 Mart 2016
I.Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusunun Durumu
541 Okunma.
22 Mart 2016
Başka Bir Dünya
723 Okunma.
15 Mart 2016
Çanakkale Savaşı Özel Bir Savaştır
609 Okunma.
08 Mart 2016
Komutanlık Yetenektir
602 Okunma.
01 Mart 2016
II. Abdülhamit’in İttihatçılarla İktidar Mücadelesi
671 Okunma.
23 Şubat 2016
Enver Paşa’nın Kişiliği
765 Okunma.
16 Şubat 2016
Mobbing zayıflığın göstergesidir.
647 Okunma.
09 Şubat 2016
Sevgiliye Mektup
1166 Okunma.
02 Şubat 2016
Türklerde milli bilinç
654 Okunma.
26 Ocak 2016
Güzellik emek ister
734 Okunma.
19 Ocak 2016
İttihat ve Terakki Kuruluşu
830 Okunma.
12 Ocak 2016
Enver Paşa ve Mustafa Kemal ilişkisi
853 Okunma.
05 Ocak 2016
Enver
697 Okunma.
29 Aralık 2015
Vatan Nedir?
1082 Okunma.
22 Aralık 2015
25 Aralık
677 Okunma.
15 Aralık 2015
Kahraman mı, Vatan haini mi?
713 Okunma.
09 Aralık 2015
Ermeni Soykırım iddialarına Türk yanıtı ne olmalı?
722 Okunma.
01 Aralık 2015
İhmal Edilen Bayırbucak
656 Okunma.
24 Kasım 2015
Osmanlı Ordusunun Almanlara Teslimi
798 Okunma.
17 Kasım 2015
Osmanlı Aydınları İttihatçıları İttihatçılar…
716 Okunma.
10 Kasım 2015
Muhteşem savaş konuşmaları
1372 Okunma.
Haber Yazılımı